ARTHUR CONAN DOYLE

identitate kasu bat

Itzulpena:

Hodei de Abajo

Andoni Barragan

Ieltxu Gorostiaga

Lagun maitea —esan zuen Sherlock Holmesek, Baker Streeteko bere etxean suaren alde banatan esertzen ginen bitartean—, bizitza edozein gauza baino askoz bitxiagoa da.

Gizonak asma zezakeen. Ez ginateke ausartuko existentziaren leku arrunt hutsak diren gauzak imajinatzera. Leiho horretatik eskutik helduta hegan atera, hiri handi honen gainetik hegan egin, teilatuak emeki-emeki astindu eta gertatzen ari diren gauza eta kointzidentzia bitxiak, planak, asmo gurutzatuak, gertaeren kate zoragarriak zelatatu ahal izango bagenitu, belaunaldiz belaunaldi lan eginez eta emaitzarik bitxienak lortuz, fikzio oro, bere baldintza eta konklusioekin, probetxu gutxikoa izango litzateke.

–Eta, hala ere, ez nago konbentzituta —erantzun nion—. "Egunkarietan argitara ateratzen diren kasuak, oro har, nahiko hutsalak eta nahiko baldarrak izaten dira. Gure polizia-txostenetan errealismoa muturreko mugetara eraman dugu, eta, hala ere, emaitza aitortu beharra dago, ez da, ez liluragarria, ezta artistikoa ere“.

"Aukeraketa eta diskrezioa erabili behar da efektu errealista bat sortuz -ohartarazi zuen Holmesek-. Hori falta da polizia-txostenean, non agian xehetasunetan baino magistratuaren topikoak gehiago azpimarratzen diren, behatzaile batentzat gai guztiaren funtsezko bizi-esentzia jasotzen baitute. Sinetsi ezazu, ez dago gauza ohikoa bezain antinaturalik".

Irribarre egin eta ezetz egin nion buruarekin. Ondo uler dezaket horrela pentsatzea. Esan dut. Jakina, kontseilari ez-ofizial eta erabat harrituta dagoen ororen laguntzaile gisa, hiru kontinentetan zehar, bitxia eta kementsua den guztiarekin harremanetan jartzen zara, baina hemen —goizeko egunkaria lurretik jaso nuen—, kasu praktiko bat probatuko dugu. Hona hemen aurkitzen dudan lehen epigrafea. 'Senar baten ankerkeria bere emaztearekin'. Zutabe erdi inprimatua, baina osorik irakurri gabe badakit dena oso ezaguna egiten zaidala. Beste emakumea, noski, edaria, bultzada, kolpea, ubeldura, ahizpa edo etxekoa. Idazlerik maltzurrenak ere ezingo luke ezer zakarragorik asmatu.

–Izan ere, bere argudiorako adibidea zorigaiztokoa da —esan zuen Holmesek, papera hartu eta begirada bat botatzearekin batera—. "Hau da Dundasen ikerketaren kasua, eta, kasualitatez, okupatuta zegoen harekin lotutako puntu txiki batzuk argitzen. Senarra abstemioa zen, ez zegoen beste emakumerik, eta kexu zen jokabidea zen otordu oro bukatzeko ohitura hartu zuelako, hortz faltsuak atera eta emazteari botaz, eta hori, ulertuko duzunez, ez da egin zitekeen ekintza bat.

Narratzaile ertainaren irudimenari bururatzen zaizkio. Har ezazu zapo pixka bat, doktore, eta aitor ezazu zure adibidearekin markatu zaitudala”.

Taparen erdian ametista handi bat zuen tabako-ontzia atera zuen. Haren distirak bere etxeko ohiturekin eta bere bizimodu xumearekin kontraste handia sortzen zuen, eta hau ezin izan nuen aipatu gabe utzi.

–Ah —esan zuen—, ahaztu egin zait ez zintudala ikusi orain dela aste batzuetatik. Bohemiako erregearen oroitzapen txiki bat da, Irene Adlerren paperen kasuan nire laguntasunaren truke.

–Eta eraztuna? —galdetu nion—, bere atzamarretan distiratzen zuen dirdira nabarmen bati begiratzen nion bitartean.

“Holandako errege familiakoa nintzen, nahiz eta baliagarri izan nintzaien non ezin baitizut zuri ere aitortu, nire arazoetako baten edo biren kronika egiteko ontasuna izan baituzu.”

–Eta ba al duzu ezer eskura oraintxe bertan? —galdetu nuen interesarekin.

–Hamar edo hamabi inguru, baina interesa piztu dezakeen bat ere ez. Garrantzitsuak dira, ulertu daiteke, interesgarriak izan gabe. Izan ere, ohartu naiz, normalean, garrantzirik gabeko gaietan dagoela behaketa eta kausa-efektu analisi azkarra egiteko eremua, ikerketa bati xarma ematen diona. Delitu handiagoak errazagoak izaten dira; izan ere, delitua zenbat eta handiagoa izan, orduan eta agerikoagoa da, oro har, arrazoia. Kasu hauetan, Marseillatik bidali didaten kontu nahasi samar bat izan ezik, ez dago interesa pizten duen ezaugarririk. Baliteke, hala ere, minutu asko igaro baino lehen zerbait hobea izatea, nire bezeroetako bat delako, edo oso oker egongo nintzateke.

Aulkitik altxatu eta pertsiana irekien artean zegoen zutik, Londreseko kalerantz begira, modu neutro eta itzalian. Bere sorbalda gainetik begiratzen zebilen, emakume handi bat zegoen aurreko espaloian, lepoaren inguruan larruzko boa astun bat zuela, eta luma gorri handi bat, hegal zabaleko kapela kizkur bat, De-Vonshireko dukesaren antzera belarri gainean makurtzen zitzaiona. Panoplia handi haren azpitik, urduri eta zalantzati begiratzen zuen gure leihoetara, gorputza atzera eta aurrera kulunkatzen zuen bitartean, eta behatzak eskularruen botoiekin jostatzen zituen bitartean. Bat-batean, bidea gurutzatu zuen presaka, eta kanpaiaren hots zorrotza entzun genuen.

–Sintoma horiek lehenago ikusi ditut —esan zuen Holmesek—. Zigarroa sutara botatzen zuen bitartean. "Zoladuraren gaineko oszilazioak bihotz kontu bat dela esan nahi du beti. Aholkularitza jasotzea gustatuko litzaioke, baina ez dago ziur gaia ez izatea oso delikatua komunikatu ahal izateko.  Baina hemen ere diskriminatu dezakegu. Gizon batek emakume bat larriki iraintzen duenean, ez da kulunkatzen, eta ohiko sintoma kanpai-kable hautsia izaten da. Hemen uler genezake maitasun-kontu bat dagoela, baina dontzeila ez dagoela hain haserre, txundituta edo atsekabetuta baizik.
Baina hemen bera dator gure zalantzak konpontzera ".

Hizketan ari zela, atea jo zuten, eta botoidun mutikoa sartu zen Mary Sutherland andereñoa iragartzeko, dama bera bere irudi beltz txikiaren atzean azaltzen zen bitartean, ontzi pilotu ñimiño baten atzean bela-saltzaile bat bezala. Sherlock Holmesek ohi zuen adeitasun xumeaz hartu zuen, eta, atea itxi eta besaulki batean etzan ondoren, arreta handiz eta abstrakzio handiz begiratu zion.

–Ez al zaizu iruditzen —esan zuen—, zure miopiarekin zaila dela  makinaz hainbeste idaztea?

"Hasieran egin nuen", erantzun zuen," baina orain begiratu gabe badakit non dauden letrak". Orduan, bere hitzen esanahi guztiaz ohartu zenean, arnasketa bortitz bat egin zuen, eta begiak altxatu zituen, ikaraz eta harriduraz bere aurpegi zabal eta ederrean.

–Nire inguruan hitz egiten entzun duzu, Holmes jauna —egin zuen oihu—, bestela, nola jakingo zenuke hori guztia?

-Ez dio axola-esan zuen Holmesek barrez-. "Nire lana da gauzak jakitea. Agian neure burua entrenatu dut, beste batzuek ez dutena ikusten ikusteko. Bestela, zergatik etorri zara niri galdetzera?"

Zuregana jo dut jauna, Etherege andrea zure inguruan hitz egiten entzun nuelako, hain erraz aurkitu baitzenuen haren senarra poliziak eta mundu guztiak hiltzat jo zutenean.
O, Holmes jauna, nirekin ere gauza bera egitea gustatuko litzaidake. Ez naiz aberatsa, baina, hala ere, eskubidea daukat urtean ehun izateko, makinarekin irabazten dudan apurraz gain, eta gainera Hosmer Angel jaunarena zer izan den jakiteko dena emango nuke.

–Zergatik egin didazu kontsulta hain azkar?–galdetu zuen Sherlock Holmesek, behatzen ermamiak elkartuz eta sabaira begira zegoela.

Berriro ere harridurazko begirada bat agertu zen Mary Sutherland andereñoaren aurpegi hutsalean. - Bai, alde egin nuen etxetik —esan zuen—, haserre bainengoen Windibank jaunak, hau da, nire aitak, dena erraz eramaten zuelako.
Ez zuen poliziarengana joan nahi izan, eta ez zuen zu ikustera joan nahi izan; beraz, azkenean, ezer egin nahi izan ez zuenez eta ezer gertatu ez zela esaten jarraitu zuenez, haserretu egin nintzen, eta nire gauzekin jarraitu nuen, eta berehala etorri nintzen zu ikustera

–Zure aita —esan zuen Holmesek—, zure aitaordea, seguruenik, izena desberdina delako.

–Bai, nire aitaordea. Aita deitzen diot, nahiz eta barregarria izan, ni baino bost urte eta bi hilabete zaharragoa delako.

"Eta zure ama  bizirik dago?

"O, bai, ama bizirik eta ondo dago. Ez zitzaidan asko gustatu, Holmes jauna, aita hil eta handik gutxira berriro ezkontzea, eta bera baino ia hamabost urte gazteagoa zen gizon batekin. Aita iturgina zen Tottenham Court Road-en, eta bere atzean negozio ordenatu bat utzi zuen, eta amak Mr. Hardyrekin jarraitu zuen negozioarekin, buruzagiarekin; baina Windibank jauna iritsi zenean, negozioa salduarazi zion, ardo-bidaiaria baitzen. 4700 libera lortu zituzten merkataritza-fondoagatik eta interesengatik, eta hori ez zen urrutitik ere aitak bizirik egon izan balitz lortuko zukeena.

Sherlock Holmes urduri ikustea espero zuen, narrazio inkoherente eta garrantzirik gabeko harekin, baina, aitzitik, arreta-kontzentraziorik handienaz entzun zuen.

–Zure diru-sarrera txikia —galdetu zuen—, negoziotik ateratzen al da?

–O, ez, jauna. Nahiko bananduta eta osaba Nedek Aucklanden utzi zidan. Zeelanda Berriko akzioetan,

Ehuneko 4 1/2 ordaintzen. Bi mila eta bost libera izan ziren kopurua, baina interesak bakarrik uki ditzaket.

–Asko interesatzen zait —esan zuen Holmesek—. Eta urtean ehun bezain kopuru handia ateratzen duzunez, tratuan gogoz kontra, zalantzarik gabe pixka bat bidaiatzen duzu eta zentzu guztietan atsegin duzu. Uste dut emakume ezkongabe batek oso ondo konpon ditzakeela inguruko diru-sarrerekin £60.”

–Hori baino askoz gutxiago etorriko litzaidake, Holmes jauna, baina ulertuko duzunez, etxean bizi naizen bitartean ez dut haientzat zama izan nahi, eta horregatik erabil dezakete dirua ni haiekin geratzen naizen bitartean. Jakina, hori oraingoz bakarrik da. Windibank jaunak hiru hilean behin kobratzen ditu nire interesak, eta amari ordaintzen dizkiot, eta konturatu naiz mekanografian irabazten dudanarekin ondo konpondu naitekeela. Bi penike irabazten ditut orri batekin, eta askotan hamabost eta hogei orri egin ditzaket egunean.

–Oso argi utzi didazu zure jarrera —esan zuen Holmesek—. "Hau da nire laguna, Watson doktorea, noren aurrean hitz egin zenezake hain libre nire aurrean bezala. Mesedez, konta iezaguzu orain Hosmer Angel jaunarekin duzun harremanaren inguruko guztia.

Miss Sutherlanden aurpegia gorritu egin zitzaion eta berokia hartu zuen urduri. "Gas-instalatzaileen dantzaldian ezagutu nuen lehen aldiz", esan zuen. "Bizirik nengoenean, aitari txartelak bidaltzen baitzizkioten orduan.

Gero gutaz oroitu eta Amari bidali zizkioten. Windibank jaunak ez zuen gu izatea nahi. Berak ez zuen inoiz inora joan nahi izan. Asko haserretzen zen igandeko eskolara joan nahi banuen. Baina oraingoan joateko erabakia hartua zuen, eta joango zen; Izan ere, zer eskubide zuen hori eragozteko? Esan zuen ez zitzaigula komeni jendea ezagutzea, aitaren lagun guztiak hara joatekoak zirenean. Eta esan zidan ez nuela ezer janzteko, kaxoitik inoiz atera gabeko kotoizko ehun purpura neukanean. Azkenean, beste ezertarako balio ez zuenean, Frantziara joan zen enpresaren zereginengatik, baina gu, ama eta biok, Hardy jaunarekin joan ginen, hura baitzen gure arduraduna, eta han ezagutu nuen Hosmer Angel jauna.

–Uste dut, esan zuen Holmesek, "Windibank jauna Frantziatik itzuli zenean asko gogaitu zintuela zu dantzaldira joan izanak".

"O, tira, bera oso ona zen horretan. Gogoan dut barre egin zuela, sorbaldak goratu zituen eta esan zuen ez zuela ezertarako balio emakume bati ezer ukatzea, berearekin aterako baitzen.

–Ikusten dut. Gero, iturginen dantzaldian, Hosmer Angel izeneko zaldun bat ezagutu zenuen.

–Bai, jauna. Gau hartan berarekin elkartu nintzen, eta biharamunean deitu zuen ea onik iritsi ginen galdetzeko, eta, horren ondoren, berarekin elkartu ginen, hau da, Holmes jaunarekin, bi aldiz elkartu nintzen berarekin paseatzeko, baina, horren ondoren, aita berriro itzuli zen, eta Hosmer Angel jauna ezin izan zen gehiago etxera etorri.

“Ez?”

–Beno, badakizu nire aitari ez zitzaiola batere gustatzen. Ahal izanez gero, ez zuen bisitarik jasotzen eta esan ohi zuen emakume batek zoriontsu izan behar zuela bere familia-zirkuluan. Baina orduan, amari esan ohi nion bezala, emakume batek bere zirkulua nahi du hasteko, eta nik oraindik ez nuen neurea.

–Baina zer gertatzen da Angel Hosmer jaunarekin? Ez al zuen zu ikusteko ahaleginik egin?

Beno, aita astebetean joaten zen berriro Frantziara, eta Hosmerrek idatzi eta esan zuen seguruago izango zela gu ez ikustea bera joan arte. Bitartean idazteko aukera genuen, eta berak egunero idazteko ohitura zuen . Goizean eraman nituen gutunak, Beraz, ez zuen aitak jakin behar".

–Une honetan zaldunarekin konprometituta al zeunden?

–O, bai, Holmes jauna. Lehen ibilaldiaren ondoren konpromisoa hartu genuen. Hosmer, Angel jauna, kutxazaina zen Leadenhall kaleko bulego batean, eta...

"Zein bulegotan?

–Hori da okerrena, Holmes jauna, ez dakidala".

–Non bizi zen orduan? "Lokalean lo egiten zuen".

–Eta ez al dakizu zein helbide duen? –Ez, Leadenhall kalea zela soilik. "Nora bidali dituzu zure gutunak, Orduan?

–Leadenhall Streeteko posta-bulegora, han utzi deitu arte. Esan zidan, bulegora bidaltzen bazizkion, gainerako langileek errieta egingo ziotela andre baten gutunak edukitzeagatik, eta, beraz, mekanografiatzeko eskaini nuen neure burua, berak bere gutunekin egiten zuen bezala, baina ez zuen nahi izan, nik idazten nituenean nigandik zetozela zirudielako, baina mekanografiatuta zeudenean, beti sentitzen nuen makina gure artean jarria zela. Horrek erakutsiko dizu zenbat maite ninduen, Holmes jauna, eta bururatzen zitzaizkion gauza txikiak.

–Oso iradokitzailea zen –esan zuen Holmesek-. "Denbora luzez axioma bat izan da niretzat gauza txikiak inportanteenak direla. Gogoratzen al zara norbaitekin? Eta beste gauzatxo batzuk gogoratzen dituzu Hosmer Angel jaunari buruz?

–Oso gizon lotsatia zen, Holmes jauna. Nahiago zuen gauean nirekin ibili egun argitan baino, zeren eta gorrotatzen zuen arreta deitzea. Oso isila eta sotila zen. Ahotsa ere leuna zuen. Esan zidan gaztetan guruinak eta gongoilak puztuta izan zituela, eta horrek eztarri ahul bat eta hitz egiteko modu zalantzati eta xuxurlari batekin utzi zuen. Beti ondo jantzita egoten zen, oso txukun eta xume, baina begiak ahulak zituen, nireak bezala, eta betaurreko polarizatuak erabiltzen zituen distiratik babesteko".

–Beno, zer gertatu zen Windibank jauna, bere aitaordea, Frantziara itzuli zenean?

Hosmer Angel etxera etorri zen berriro, eta aita itzuli baino lehen ezkontzeko proposatu zigun. Oso serio jarri zen, eta zin eginarazi zidan, eskuak Testamentuaren gainean nituela, edozer gauza gertatzen zela beti leiala izango nintzaiola. Amak esan zuen arrazoi osoa zuela zin egitean, eta bere grinaren seinale zela. Ama hasieratik egon zen bere alde, izan ere nik baino maitasun handiagoa zion. Gero, astebete barru ezkontzeaz hitz egin zutenean, aitaren inguruan galdezka hasi nintzen; Baina biek esan zidaten ez arduratzeko aitarekin, berak kontatuko ziola beranduago, eta amak esan zidan berarekin konponduko zuela guztia. Hori ez zitzaidan erabat gustatu, Holmes jauna. Bitxia iruditu zitzaidan baimena eskatzea, ni baino urte batzuk zaharragoa bainintzen, baina ez nuen ezer ezkutuan egin nahi; beraz, aitari Bordelera idatzi nion, enpresak Frantziako bulegoak dituen lekura, baina gutuna ezkontzako goizean bertan iritsi zitzaidan bueltan ".

"Orduan ez zuen ikusi?

–Bai, jauna, Ingalaterrara joan zinelako bera iritsi baino lehentxeago...

"Ja! Tamalgarria izan zen. Bere ezkontza, orduan, ostiralerako hitzartu zen. Elizan egoteko izan zen?

–Bai, jauna, baina oso ahots apalez. St. Saviourren izango zen, King's Cross-etik hurbil, eta gero St. Pancras hotelera joan ginen gosaltzera. Hosmer gure bila etorri zen zaldi-kotxe batean, baina gu biok ginenez, biok sartu gintuen eta bera igo zen lur orotako ibilgailu batera, kasualitatez kaleko taxi bakarra zena. Elizara iritsi ginen aurrena, eta lur orotako autoa iritsi zenean, noiz aterako zain egon ginen, baina ez zuen inoiz egin, eta kotxezaina kutxatik jaitsi eta begiratu zuenean, ez zegoen inor han!

Taxistak esan zuen ezin zuela imajinatu zer gertatu zitzaion, bere begiekin sartzen ikusi baitzuen. Hori joan den ostiralean izan zen, Holmes jauna, eta harrezkero ez dut ezer ikusi, ezta ezer entzun ere, berari buruz zer edo zer argitzen duenik.

–Oso modu lotsagarrian tratatua izan zarela uste dut —esan zuen Holmesek—.

—O, ez, jauna! Onegia eta atseginegia zen horrela uzteko. Goiz osoan zehar esan zidan, gertatzen zena gertatzen zela, leial izan behar niola, eta nahiz eta gu banantzeko ustekabeko zerbait gertatu, beti gogoratu behar nuela berarekin konprometitu nintzela, eta berak lehenago edo geroago bere konpromisoa eskatuko zuela. Ezkontza eguneko goiz arraroa zirudien, baina horren ostean gertatutako guztiak zentzua ematen dio eukitako elkarrizketa horri.

"Egia esan, hala egiten du. Beraz, uste duzu ustekabeko hondamendiren bat gertatu zaiola?

–Bai, jauna. Arriskuren bat aurreikusi zuela uste dut, edo bestela, ez zuen horrela hitz egingo. Eta gero uste dut berak aurreikusi zuena gertatu zela".

"Baina ez duzu noziorik zer izan zitekeen ?

“Ez.”

"Beste galdera bat. Nola hartu zuen amak arazoa?

"Haserretu egin zen, eta esan zidan ez zuela berriro gaiari buruz hitz egin nahi".

–Eta zure aita? Esan al diozu berari?

–Bai eta bazirudien, nirekin bat zetorrela, zerbait gertatu zela alegia, eta nik berriro izango nuela Hosmerren berri. Berak esan zuen bezala, zer interes izan lezake norbaitek ni elizako ateetara eramateko eta gero ni uzteko? Dena den, nire dirua maileguan eskatu izan balit, edo nirekin ezkondu eta nire dirua bertan gordeta edukiko banu, arrazoiren bat egon liteke, baina Hosmer oso independientea zen diruaren gaiarekin eta ez zuen nire zentimo bat ere nahi izango. Eta, hala ere, zer gerta zitekeen? Eta zergatik ezin zuen idatzi? O, erdi erotu egiten nau horretaz pentsatzeak, eta ezin dut gauetan txintik ere lo egin". Bere poltsikotik musuzapi bat atera eta zotinka hasi zen.

–Kasuari begiratuko diot —esan zuen Holmesek, zutituz—, eta ez dut zalantzarik behin betiko emaitzaren batera iritsiko garela. Utzi gaiaren pisua nire gain, eta ez utzi zure bruruari horretan pentsatzen. Batez ere, saia zaitez Hosmer Angel jauna zure oroimenetik desager dadin, zure bizitzan egin duen bezala.

–Orduan, ez al duzu uste berriro ikusi ahal izango dudanik? –Ez dut uste.

"Orduan, zer gertatu zaio berari?

"Galdera hori nire eskuetan utziko duzu. Haren deskribapen zehatza nahi nuke, baita eman diezazkidakeen bere gutunak ere.

"Joan den larunbateko Chronicle-n iragarri nuen” —esan zuen Emmak—. "Hemen papertxoa, eta hemen bere lau gutun daude".

"Eskerrik asko. Eta zure helbidea? "31. ataria Lyon Place, Camberwell.”

–Zuk sekula izan ez zenuen Angel jaunaren helbidea, ulertzen dut. “Non kokatzen da zure aitaren negozioa?”

Westhouse eta Marbank-era doan Fenchurch Streeteko klarete inportatzaile handienetan.

"Eskerrik asko. Argi eta garbi erakutsi duzu zure adierazpena Paperak hemen utziko dituzu, eta eman dizudan aholkua gogoratuko duzu. Utzi gertakari guztia liburu zigilatu bat izango balitz bezala, eta ez utzi zure bizitzan eragiten".

–Oso atsegina zara, Holmes jauna, baina nik ezin dut hori egin. Hosmerrekin leiala izango naiz eta itzultzen naizenean prest egongo naiz.

Bere kapela zentzugabea eta bere aurpegi hutsa izan arren, bazen zerbait noblea gure bisitariaren fede xumean, errespetua ezartzen ziguna. Paper sorta mahai gainean utzi eta alde egin zuen, deitzen ziotenean itzuliko zela aginduta.

Sherlock Holmes isilik egon zen minutu batzuetan, behatzen hatz-mamien artean elkartuta, hankak bere aurrean luzatuta eta sabaira begira. Gero, buztinezko pipa zahar oliotsua atera zuen apaletik, berarentzat aholkularia  zena, eta, piztu ondoren, bere aulkian etzan zen, hodei urdinezko koro lodiak biraka zituelarik, eta iluntasun amaigabeko begirada bat aurpegian.

Oso ikerketa interesgarria, emakume hori — ohartarazi zuen —. “Bere arazo txikia baino interesgarriagoa iruditu zitzaidan, eta, bide batez, esan nezake nahiko traketsa dela. Kasu paraleloak aurkituko dituzu, nire aurkibidea kontsultatuz gero, Andoverren 77an, eta antzeko zerbait izan zen Hagan iaz. Hala ere, ideia zaharra izan arren, bazegoen xehetasun bat edo bi niretzat berriak zirenak. Baina emakume bera ere oso irakasgarria izan zen".

–Badirudi gauza asko irakurri zenituela berari buruz, niretzat erabat ikusezinak zirenak —esan nion—.

–Ez ikusezina, oharkabea baizik, Watson. Ez zenekien non bilatu, eta horregatik galdu zenuen garrantzitsua zen guztia. Ezin izango zaitut inoiz ere ohartarazi mahuken garrantzien inguruan, erpuruetako azkazalen iradokizunen edo bota baten lokarrietatik zintzilika ditzaketen arazo handien inguruan. Orain, zer atera zenuen emakume horren itxuratik? Deskriba ezazu".

–Beno, arbel koloreko lastozko kapela bat zeukan, adreilu gorrizko luma batekin. Jaka beltza zuen, bere gainean jositako kontu beltzak eta azabatxe harribitxi beltzezko apaingarri txiki bat jantzita zituen. Haren soinekoa marroia zen, kafe kolorekoa baino ilunagoa, eta felpa (kotoi ehun) more pixka bat zeukan lepoan eta mahuketan. Eskularruak grisaxkak zituen eta eskuineko hatz erakuslearen parean higatuta zeuden. Haren botak ez nituen begiratu. Urrezko belarritako txiki eta biribilak zituen jantzita, modu arrunt, eroso eta axolagabean eroso samar egoteko aire orokorra...".

Sherlock Holmesek txalo egin zuen emeki, eta barre txiki bat egin zuen.

–Nire hitza ematen dizut, Watson, primeran egiten ari zara. Egia esan, oso ondo egin duzu. Egia da garrantzizko guztia galdu duzula, baina metodoa aurkitu duzu eta begi ona duzu koloreentzat. Ez fidatu inpresio orokorretan, mutiko, xehetasunetan kontzentra zaitez. Nire lehen begirada beti emakume baten mahukan jartzen dut. Gizon batengan agian hobe da galtzen belaun aldean arreta jartzea. Ikusten duzunez, emakume honek felpa zuen mahuketan, eta oso material erabilgarria da arrastoak erakusteko. Eskumuturra baino pixka bat gorago dagoen lerro bikoitza, non mekanografoak mahaiaren kontra sakatzen duen, ederki zehaztuta zegoen. Josteko makinak, esku motakoak, antzeko marka bat uzten du, baina ezkerreko besoan bakarrik, eta haren aldean, erpurutik urrutien, hau bezalako alderik zabalenean egon beharrean. Orduan aurpegira begiratu nion, eta sudurraren alde banatan pintza bat neukala ikusita, miopiari eta mekanografiari buruzko iruzkin bat egitera ausartu nintzen, harritu nuela iruditu zitzaidan  .

"Niri harritu egin ninduen ".

"Baina, seguru aski, begi-bistakoa zen. Harrituta eta interesatuta geratu nintzen behera begiratu eta hura ikusi nuenean, soinean zeramatzan botek elkarren antzik ez bazuten ere, benetan bitxiak ziren; batak punta pixka bat apainduta zeukan, eta besteak leuna. Batak bost botoi bazituen ere azpiko biak soilik lotuta zeuden, eta bestea lehenengoan, hirugarrenean eta bosgarrenean. Baina ikusten duzunean neska gazte bat, gainera txukun jantzia, bota arraro batzuekin atera dela etxetik, erdi lotuta, ez da dedukzio handia presaka atera dela esatea.”

–Eta zer gehiago? —beti bezala, nire adiskidearen arrazoiketa zorrotzaz interesatuta, biziki interesatuta.

"Etxetik irten baino lehen ohar bat idatzi zuela ohartu nintzen, baina erabat jantzita egon ondoren. Eskuineko eskularrua hatz erakuslearen parean urratua zuela ohartu zen, baina itxuraz ez zuen ikusi bai eskularrua bai hatza tinta morez zikinduta zeudenik. Presaka idatzi zuen eta luma gehiegi busti zuen. Gaur goizean izango zen, edo marka ez zen argi geratuko hatzean. Hau guztia dibertigarria da, halere nahiko oinarrizkoa, baina negozioetara itzuli behar dut, Watson. Axola al litzaizuke Hosmer Angelen deskribapen iragarria irakurtzea?

Papertxo inprimatua argiaren kontra jarri zuen.

–Hilaren 14ko goizean desagertu zen ,Hosmer Angel izeneko zaldun bat. Metro bat eta hirurogeita hamabosteko garaiera inguru; gorpuzkera sendoa eta eguzki kolorekoa, ile beltza, burusoil samarra erdian, bibote beltz eta trinkoak; betaurreko tindatuak, hitz egiteko zailtasun txikia. Azkenekoz ikusi zutenean, lebita (gizonezkoen jantzi bat, belaunetarainokoa) beltza zetaz forratua, txaleko beltza, Albert urrezko katea eta tweed harris galtza grisak zituen jantzita, bota elastikoen gainean polaina marroiekin. Leadenhall Streeteko bulego batean lan egiten zuen. Edozein ekartzen duen edonor...

–Horrekin nahikoa izango da —esan zuen Holmesek—. –Gutunei dagokienez -jarraitu zuen, begirada bat bota ostean-, oso ohikoak dira. Ez dago inolako aztarnarik Angel jaunari buruz, Balzac behin aipatzen duela soilik. Hala ere, bada puntu azpimarragarri bat, zalantzarik gabe atentzioa emango diona”.

«Makinaz idatzita daude», komentatu nuen.

"Ez hori bakarrik, sinadura makinaz idatzita ere badago. Begira «Angel Hosmer» titulu txikia behealdean. Data bat, baina ez inskripziorik, Leadenhall Street izan ezik, nahiko lausoa baita.

Puntua sinadura oso iradokitzailea da, izan ere, eztabaidagarria dela esan dezakegu".

Zerena?

–Nire lagun maitea, ez al duzu ikusten zer eragin duen kasu honetan?

"Ezin diot eskatu egiteko, ez bada behintzat promesa ez betetzeagatik ekintza bat hasten bazen bere sinadura ukatu nahi zuelako".

"Ez, hori ez zen kontua. Hala ere, bi gutun idatziko ditut, eta horiek konpondu beharko lituzkete. Bat Cityko enpresa bati, bestea neskaren aitaordeari, Windibank jaunari, galdetuz ea bihar arratsaldeko seietan gurekin bil ote zitekeen. Ona da gizonezko senideekin negozioak egitea. Eta orain, mediku, ezin dugu ezer egin gutun horien erantzunak iritsi arte, beraz gure arazo txiki hau albo batera utzi dezakegu behintzat momentu batez.

Hainbeste arrazoi izan zituen nire adiskidearen arrazoibide sotiletan eta ekintzan zuen indar harrigarrian sinesteko, non sentitu bainuen oinarri sendoren bat izan behar zuela argitu behar izan zuen misterio berezi hura landu zuen itxura seguru eta errazerako.

Behin bakarrik ikusi zuen porrot egiten, Bohemiako erregearen eta Irene Adlerren argazkiaren kasuan; baina Lauko Zeinuaren gai bitxiari atzera begiratu nionean, eta zeinarekin zerikusia duten aparteko inguruabarrei Scarleten ikasi nuen, zoragarria izango zela sentitu nuen izan ere, ezin izan zuen ezer esan.

Orduan utzi nuen, buztin beltzezko pipari kaladak ematen zegoela, eta ziurtasun guztia zuen hurrengo gauean Mary Sutherlanden bikote galduaren identitatea aurkitzeko baliogarriak zituen pista guztiak izango zituela.

Larritasun handiko kasu profesional bat ari zen nire arreta hartzen une hartan, eta hurrengo egun osoan biktimaren ohe ondoan egon nintzen. Seiak inguru arte ez nintzen libre egon, eta auto batera igo eta Baker Streeteraino gidatu ahal izan nuen, misterioaren amaierara joateko beranduegi iristeko beldurrez aurkitu nuen Sherlock Holmese, bakarrik, hala ere, erdi lotan, bere irudi luze eta mehean mehea etxeko besaulkian kiribiltzen zen bitartean. Botila eta entsegu-hodi multzo ikaragarria, Azido klorhidrikoaren usain garratz eta garbiarekin, esan zidan hainbeste gustatzen zitzaion lan kimikoan eman zuela eguna.

"Beno, konpondu al duzu?" –galdetu nuen sartzean. "Bai. Baritaren bisulfatoa zen".

—Ez, ez, misterioa! Ni -oihu egin zuen-.

—O, hori! Lanean aritu naizen gatzean pentsatu nuen. Inoiz ez zen misteriorik izan; hala ere, atzo esan nuen bezala, xehetasun batzuk interesgarriak dira. Eragozpen bakarra da ez dagoela legerik, lotsagabearen inpunitateaz beldur naiz.

–Nor zen, orduan, eta zein zen bere asmoa Sutherland andereñoa uztean?

Galdera ia ez zen nire ahotik irten, eta Holmesek artean ez zituen ezpainak zabaldu erantzuteko, eta pauso astun batzuk entzun genituen korridorean eta pasiluan kolpe txiki bat. Atea zen.

–Hauxe da neskatoaren aitaordea, James Windibank jauna —esan zuen Holmesek—. "Idatzi dit seietan hemen egongo zela esateko. Sartu!"

Sartu zen gizona gizon sendo bat zen, altuera ertainekoa, hogeita hamar urte ingurukoa, bizarra moztua eta larru zetrinaduna, manera leun eta iradokitzaileak zituena, eta begi gris pare bat, zoragarriak, zorrotzak eta sarkorrak. Gutariko bakoitzari begirada inkisitiboa bota, bere kopa-kapela distiratsua aralekuaren gainean jarri, eta, buru-makurtu arin batez, aulki hurbilenera hurbildu zen.

–Gabon, James Windibank jauna —esan zuen Holmesek—. –Uste dut gutun mekanografiatu hau berea dela, eta seietarako hitzordua hitzartu zuela nirekin.

–Bai, jauna. Berandu nabilela uste dut, baina ni ez naiz nire maisua, badakizu.
Sentitzen dut Sutherland andereñoak ume honengatik enbarazu egin diola izan ere, uste dut askoz hobea dela horrelako arropak jendaurrean ez garbitzea. Nire desiren kontra etorri da, baina oso neska itxi eta inpultsiboa da, ohartuko ziren bezala, eta ez da erraza bere burua kontrolatzea puntu bat erabaki duenean. Jakina, ez zitzaidan hainbeste axola izan, ez baitago polizia ofizialarekin zerikusirik, baina ez da atsegina horrelako familia-ezbehar bat atzerrian nabaritzea. Gainera, alferrikako gastua da, nola aurki dezakezun Aingeru Hosmer hau?

-Alderantziz-esan zuen Holmesek ahapeka-. Arrazoi guztiak ditut Hosmer Angel jauna aurkituko dudala uste izateko.

Windibank jaunak ikara bortitza eman eta eskularruak erortzen utzi zituen. "Hori entzuteak pozten nau", esan zuen.

–Bitxia da -ohartarazi zuen Holmesek-, idazmakina batek gizon baten letra bezain indibiduala izatea. Oso berriak ez badira behintzat, ez daude bi berdin-berdin idazten dutenak. Letra batzuk beste batzuk baino gehiago higatzen dira, eta batzuk alde batean bakarrik higatzen dira. Hala ere, ohar honetan, Windibank jauna, ikusten duzu kasu guztietan «e» lerradura txikiren bat eta «r» isatsaren akats txiki bat dagoela.

Han beste hamalau ezaugarri daude, baina horiek dira agerikoenak".

–Gure korrespondentzia guztia egiten dugu makina honekin bulegoan, eta, zalantzarik gabe, pixka bat gastatuta—erantzun zuen gure bisitariak, Holmesi bere begi txiki distiratsuekin tinko begiratuz—.

–Eta orain oso ikerketa interesgarria erakutsiko dizut, Windibank jauna —jarraitu zuen Holmesek—. "Egun hauetako beste monografia txiki bat idatzi nahi dut idazmakinak krimenarekin duen harremanari buruz. Arreta pixka bat eskaini diot gaiari. Lau gutun dauzkat hemen, desagertutako gizonarengandik etorri nahi dutenak. Guztiak makinaz idatzita daude. Kasu bakoitzean, «e» ak arrastatu eta «r» ak buztanik ez izateaz gain, nire lupa erabiltzeaz arduratzen badira, aipatu ditudan beste hamalau ezaugarriak ere hor daudela ikusiko dute.

Windibank jaunak jauzi egin zuen bere aulkitik eta kapela hartu zuen. –Ezin dut denbora galdu horrelako hitzaldi fantastikoarekin, Holmes jauna —esan zuen—. "Gizona harrapatu ahal baduzu, topa ezazu eta bidali ezadazu egin duzunean".

-Bai, noski-esan zuen Holmesek, hurbilduz eta biratuz-. giltza atean. —Jakinaren gainean jartzen dizut, beraz, harrapatu egingo dudala!

"Zer! -Non? -oihu egin zuen Windibank jaunak, ezpainetan zuri-zuri jarriz eta arratoi bat tranpa batean bezala ingurura begiratuz-.

–O, ez du balioko, ez du benetan egingo —esan zuen Holmesek leunki—. –Ez dago hemendik ateratzeko modurik, Windibank jauna. Gardenegia da, eta oso gaizki betea izan zen, hain arazo sinple bat konpontzea ezinezkoa zela esan zenuenean. Hala da! Eseri eta hitz egin dezagun horretaz.

Gure bisitaria aulki batean erori zen, aurpegi beldurgarria eta kopetan hezetasun-distira zituela. –Ez da posible —egin zuen totelka—.

“Ez dut uste, baina gure artean, Windibank, inoiz bururatu ez zaidan iruzur anker, berekoi eta gupidagabea izan zen. Orain, utzidazu gertakarien ibilbidea errepasatzen, eta zuk kontra egingo didazu oker banago".

Gizona bere aulkian eserita zegoen, burua bularraren gainean sartuta, erabat apurtuta dagoenaren antzera. Holmesek oinak tximiniako apalaren kantoian jarri zituen, eta, eskuak poltsikoetan zituela, hitz egiten hasi zen, bere buruarentzat gehiago, guretzako baino, antza denez.

–Gizona bera baino askoz ere zaharrago den emakume batekin ezkondu zen bere diruagatik —esan zuen—, eta gozatu egin zuen. Alabaren dirua erabiltzen zuen haiekin bizi zen bitartean. Kopuru handia zen bere posizioko jendearentzat, eta hura galtzeak alde handia ekarriko zuen. Merezi izan zuen hura zaintzeko ahalegin bat egin behar zuen. Alabak izaera ona eta atsegina zuen, baina xaloa eta maitagarria zen bere moldeetan, eta, beraz, argi zegoen bere abantaila pertsonal zuzenekin eta diru-sarrera urriekin ez zitzaiola utziko luzaroan ezkongabe egoten. Orain, ezkontzak urtean ehuneko galera ekarriko luke, noski, eta, beraz, zer egiten du bere aitaordeak hori saihesteko? Etxean mantentzeko eta adin bereko pertsonen konpainia bilatzea debekatzeko bidea hartzen du. Baina laster konturatu zen horrek ez ziola betiko erantzungo. Urduri jarri zen, bere eskubideei ekin zien, eta azkenean dantzaldi batera joateko asmo positiboa iragarri zuen. Zer egiten du orduan zure aitaorde oldartiak? Bere buruarentzat bihotzarentzat baino egiaztagarriagoa den ideia bat bururatzen du. Emaztearen laguntzaz eta adiskidetasunaz mozorrotu zen, begi zorrotz haiek estali zituen. lente tintatuekin, aurpegia bibote batez mozorrotzen zuen eta bibote itxi pare bat, xurrumurru iradokitzaile batean murgildurik, eta bi aldiz seguru neskaren miopiagatik, Hosmer Angel jauna bezala agertzen da, eta beste maitale batzuk ere marraz mantentzen ditu, amodioa bera eginez.

–Hasieran txantxa bat besterik ez zen —esan zuen bisitariak—. "Inoiz ez genuen pentsatu horrela eraman zutenik".

" Litekeena da ezetz. Nolanahi ere, neska gazteak bere burua eramaten utzi zuen, eta, bere aitaordea Frantzian zegoela erabat erabakita, une batez ere ez zitzaion sartu traizioaren susmoa. Zaldunaren arreta lausengaturik sentitu zen, eta bere amak ozenki adierazi zuen mirespenarekin areagotu egin zen efektua. Orduan Angel jauna deika hasi zen, argi baitzegoen arazoa ahalik eta urrunen eraman behar zela, benetako efektua sortu nahi izanez gero. Topaketak izan ziren, eta konpromiso bat, azkenean neskaren maitasuna beste inorekiko ez zela bihurtuko ziurtatuko zuena. Baina engainua ezin zen betiko mantendu. Frantziarako bidai hauek nahiko astunak ziren. Kontua, jakina, hain modu dramatikoan amaitu behar zen, non neskaren gogamenean zirrara iraunkorra utzi, eta aldi batez beste ezkongairik aintzat hartzea eragozten zion.
Hori dela eta, leialtasun-boto horiek testamentu bati eskatzen zaizkio, eta hortik dator ezkontza gauzatzerako goizean bertan zerbait gertatuko ote zenaren zalantza. James Windibankek Sutherland andereñoa Hosmer Angelekin lotuta egotea nahi zuen, eta hain zalantzati bere patuari dagokionez, non hamar urtez, gutxienez, ez baitzion beste gizon bati entzungo. Elizako ateraino eraman zuen, eta gero, urrutiago joan ezin zenez, behar bezala desagertu zen, lur orotako ibilgailu bateko ate batetik sartu eta beste atetik irteteko trikimailu zaharraren bidez. Uste dut hori izan zela gertakarien katea, Windibank jauna!

Gure bisitariak bere segurtasun apur bat berreskuratua zuen Holmes hizketan ari zen bitartean, eta orain aulkitik altxatu zen, bere zurbiltasunean mesprezuzko keinu hotz bat eginez.

–Hala izan daiteke, edo agian ez, Holmes jauna —esan zuen—, baina hain zorrotza bazara, zu zara orain legea hausten ari dena, eta ez ni. Hasieratik ez dut ezer egin, baina ate hori itxita mantentzen duzun bitartean eraso eta legez kanpoko bortxaketa baten arriskua duzu».

«Legeak ezin du ukitu, zuk diozun bezala», esan zuen Holmesek, morroiloa askatu eta atea zabal-zabal irekiz, «hala ere, inoiz ez zen izan zigorra gehiago merezi zuen gizonik.
Andereñoak anaia edo lagun bat baldin badu, zartailu bat jarri beharko luke bere sorbalden gainean. Alajainkoa! -jarraitu zuen, lotsagorrituz gizonaren aurpegiko erdeinuzko imintzio mingotsa ikusita- Ez da nire bezeroarekiko betebeharretako bat, baina hemen badaukat eskuz egindako ehizaldi bat, eta uste dut gustura hartuko dudala...». Bi pauso bizkor eman zituen zigorrerantz, baina, heldu baino lehen, oin-hots basati bat entzun zen eskaileretan, atariko ate astunak jo zuen, eta leihotik James Windibank jauna ikusi ahal izan genuen korrika bizian bidean.

-Odol hotzeko lotsagabekeria da! -esan zuen Holmesek, barrez, berriro aulkian erortzen uzten zuen bitartean-. "Gizon hori krimenetik krimenera joango da, zerbait oso txarra egin eta gal batean amaitu arte- Kasua, zenbait alderditan, ez da batere interesik gabe egon».

–Orain ezin ditut erabat ikusi zure arrazoiketaren urrats guztiak —esan nion—.

Beno, jakina, hasiera-hasieratik begi-bistakoa zen Hosmer Angel jaunak bere jokabide bitxirako gauza sendoren bat izan behar zuela, eta argi zegoen, halaber, gertaeraren onura izan zuen gizon bakarra, ikusi ahal izan genuena, aitaordea zela. Gero, bi gizonak ez egotea ez zen inoiz elkarrekin egon, baizik eta bata beti agertzen zen bestea ez zegoenean, eta hori izan zen irakiten. Betaurreko tintatuak eta bitxikeriak ere bai. Izan ere, osasun munduan zeuden pertsona gehienek ez zuten informaziorako sarbiderik. Nire susmo guztiak berretsi egin ziren bere sinadura makinaz idaztean egin zuen ekintza bereziagatik, eta horrek, jakina, bere idazkera hain ezaguna zitzaiola ondorioztatzen zuen, non haren laginik txikiena ere ezagutuko baitzuen. Gertaera horiek guztiak isolatuta ikusten dituzu, beste adingabe askorekin batera, denak norabide berean apuntatzen".

–Eta nola egiaztatu zenituen haiek?

"Behin nire gizona ikusi ondoren, erraza izan zen berrespena lortzea. Ezagutzen zuen gizon honek zein enpresarentzat lan egiten zuen. Deskribapen inprimatua hartu ondoren, mozorro baten emaitza izan zitekeen guztia kendu nion: biboteak, betaurrekoak, ahotsa, eta enpresara bikoizten nuen, bere bidaiariren baten deskribapenari erantzuten bazion informazioa emateko eskatuz. Ni idazmakinaren berezitasunarekin ohartu nintzen, eta idatzi egin nuen gizonari berari, bere merkataritza-norabidean, ea etorriko ote zen galdetuz. Espero zuen bezala, bere erantzuna mekanografiatua izan zen, eta akats hutsal baina bereizgarri berberak azaldu zituen. Mezu berak ekarri zidan Fenchurch Streeteko Westhouse eta Marbank-en gutun bat, deskribapena bat zetorrela esateko. James Windibank bere enplegatuarena. Voila tout!

—Eta andereño Sutherland?

"Esaten badiot, ez dit sinetsiko. Persiar esaera zaharra gogoratuko duzu: "Arriskua dago tigre-txakurkume bat kentzen duenarentzat, eta arriskua emakume bat engainatzen duenarentzat".

Hafizengan Horaziorengan bezainbesteko sen ona dago, eta munduaren ezagutza».