booktegi.eus

HITZAURREA

Huberten hubrisa

Hubris hitz greziarra da, eta honako hau esan nahi du: muturreko harropuzkeria, edo batek bere buruarengan duen gehiegizkoa eta, ondorioz, arriskutsua den konfiantza.

Kontzeptua azaltzeko, Ikaroren eroraldia kontatzen da askotan. Kretan preso, Dedalok hegal bereziak asmatu, eta lumez eta argizariz osatu zituen, berak eta Ikaro semeak uhartetik ihes ahal izateko. Aireratu baino lehen, semeari agindu zion itsasotik oso hurbil hegan ez egiteko (urak lumak bustiko zituzkeen eta), ezta eguzkitik oso hurbil ere (beroak argizaria urtuko baitzukeen).

Ihesaldian abiatu eta Samos uhartea atzean utzi ondoren, aitaren hitzez ahaztu zen Ikaro. Ausart, ausartegi, gora joan zen, eguzkirantz gehiegi hurbildu, eta Dedaloren beldurra errealitate bihurtu zen: eguzkiaren beroak hegalen argizaria urtu zuen; semea itsasora erori, eta hantxe hil zen. Hubrisek bultzatuta, bada, hil zen.

Benetako gertaeratara etorrita (Dedaloren eta Ikaroren istorioa istorioa da, azken batean), eskuetan dugun kontakizunean ere, Hubert Le Blon-en Azken Hegaldia honetan, hubris susma dezakegu. Gainera, egileak –Koldo Almandozek– espresuki aipatzen du Ikaro istorioaren bukaeran.

Ez dut filma ikusi ez duzuenen plazera oztopatu nahi; beraz, ez dizuet kontatuko zer gertatzen den, baina protagonistaren izena defendatu egin nahi dut. Pelikulari hartu diodan itxura baino ez da, baina iruditzen zait Hubert Le Blonen hubrisek ez zuela harropuzkeria oinarri, maitasuna baizik: egiten zuena maite zuen, eta zirrara hori beste guztiekin partekatu nahi zuen. Gainera, filmaren bitartez, aukera guztiok dugu zirrara hori partekatzeko.

***

Gaur egun, arrunta iruditzen zaigu gizakiok hegan egitea. Baina, mendeetan zehar, duela hamarkada gutxi arte, fantasia baino ez zen. Ingalaterrako monje bat hegan egiten saiatu zen hamaikagarren mendean, baina, ehun yardako bidaia egin ondoren, lurrak hankak apurtu zizkion. Duela hamarkada gutxi arte, gizakiok hegan egitea txerriek airetan ibiltzea bezain ezinezkoa izango zen.

Historian zehar gizakiok hegan egitea zein bitxia izango zatekeen kontuan hartuta, imajina dezakegu Donostian Hubert Le Blonen hegaldiek zer-nolako miresmena eta zirrara sortu zituzten. Koldo Almandozen filmak lilura hori sentitarazten digu. Zuzendariak hainbat osagai uztartu ditu: artxiboko zuri-beltzezko argazkiak; Isabel Herguera-ren animazioa; Kristiane Etxaluzen lokuzioa. Eta, talde teknikoaren lanari esker, osotasun ederra sortu du filmean.

Pelikula ikusi duzuenontzat, liburuxka hau oroigarria izan dadila; ikusi ez duzuentzat, gonbidapena La Blon jaunaren omenaldi ederra ikus dezazuela.

Aritz Branton

Donostian, 2017ko urtarrilan

GIDOIA

SEKUENTZIA 1

ANIMAZIOA

Itsasoa. Ur azalean gaude. Betazal kliska artean irudia agertu eta desagertu egiten da. Arnas hasperen motel bat entzuten dugu. Urrutian, hondartza bat, harkaitzak eta belardi baten gainkaldean jauregi bat.

ARTXIBOA

Jaioberri bat. Bibotedun aita zoriontsu bat. Emakume nekatu eta irrifartsua.  Haurra bularra hartzen. Haurra gurasoen besoetan. Haurra seaskan lotan.

Off AHOTSA:

1874. urteko Martxoak 21an Frantziako Liancourt herrian haur bat jaio zen. Beste edozein haurraren modukoa den haur bat. Beste edozein aita eta amaren modukoak diren aita eta amaren seme izango dena. Hubert izena jarriko diote.

SEKUENTZIA 2

ANIMAZIOA

Airean goaz. Hodeiak gurutzatzen ditugu. Ezker eta eskubitik pasatzen zaizkigu. Helize bat bueltaka. Hegazkin pilotu bat bere bizkarretik ikusten dugu. Kabina ireki bat da, monoplano zahar batena.

ARTXIBOA

Haur bat laku baten hertzean jolasten. Burruntzi baten atzetik dabil. Burruntzia belarretan gelditzen denean hari begira geratzen da.  Bere atzetik dagoen bidean, idi pare batek gurdi bati tiratzen diote. Haurrak bide bazterrean dagoen bizikleta hartu eta ziztu bizian eta sigi-saga eginez bidean behera aldendu egiten da.

Off AHOTSA:

Beste edozein haur baten moduakoa den haurrak, haurrak egiten dituzten gauzak egiten ditu. Haur honi, Hubert-i, bereziki auto jostailuak  eta burruntzien atzetik lasterka ibiltzea gustatzen zaio.

SEKUENTZIA 3

ANIMAZIOA

Hegazkin zahar batean hegan goaz. Pilotu bizardunak larruzko kaskoa eta betaurreko handiak daramatza. Hegazkinaren motoreak burrunba egiten du. Mandoetako markatzaile eta erlojuen orratzek zuzen mantentzen dute norabidea.

ARTXIBOA

Hubert gaztea liburu artean ikasten. Hubert gaztea futbolean jolasten. Hubert gaztea hondartzan. Hubert gaztea neska batekin pasiatzen. Halako batean kotxe bat pasatzen da euren albotik eta hubert gaztea kotxeari begira geratzen da, liluratuta. Kotxea urrundu egiten da.

Off AHOTSA:

Beste edozein haurrari gertatzen zaion moduan, Hubert ere hazi eta gazte kurioso, basati, ergel eta ameslari bihurtzen da.  Gazteak izaten diren moduan. Gazteak izan behar duten moduan.

SEKUENTZIA 4

ANIMAZIOA

Hegazkina hodeien artean hegan. Halako batean hodeiak ireki eta ¨Bihotz Sakratu¨ estatua bat azaltzen da hodeien artetik.

ARTXIBOA

Gizon eta emakume bat. Ezkontza bat. Etxe bat. Garage bat. Auto bat. Auto lasterketa irudi ezberdinak. Hubert Le Blon eta bere emaztea, kopilotu eta mekanikari lanetan.

Off AHOTSA.

A)Ezkondu bezain pronto auto bat erosi genuen. Motorea zuen edozein ibilgailu gustatzen zitzaion. Nazioarteko auto lasterketetan parte hartzen hasi ginen.  Hubert gidari eta ni kopilotu eta mekanikari lanetan.

B) Ibilgailu motoredun berri hauen  aitzindarikin batera, zinematografia aitzindariak azaldu ziren.  Zinema garai berean jaio zen eta edozein tramankulu aurkezpen, lasterketa edo erakustaldia non zinema kamara eta zinemagileak han.

SEKUENTZIA 5

ANIMAZIOA

Hegazkinak hodei zuriak gurutzatzen ditu. Bat batean zuritasuna grisez margotzen hasten da. Hegazkinaren motorea eztulka hasten da. Mandoetako markagailu eta erlojuetako orratzak mugitzen hasten dira.

ARTXIBOA

Hubert Le Blon zeruari begira. Hubert Le Blon planoak marrazten. Hubert Le Blon bere izena daraman hegazkin arraro samar baten alboan. Hegazkinak hegan. Hubert pilotu jantziekin jantzita. Hubert hegazkin baten mandoetan.

Off AHOTSA:

Hubert Le Blon hegan egiten duten motoreekin liluratzen da. Pilotu ikastaroa egin, Bleriot hegazki bat eskuratu eta bere gustora moldatzen hasi zen.  Burruntzi itxura zuen monoplano bat diseinatu eta amaitzerakoan Le Blon izena eman zion. Hubert eta biok, hiri batetik bestera bidaiatzen hasi ginen hegaldi erakustaldiak egiten.

SEKUENTZIA 6

ANIMAZIOA

Hegazkinak akrobaziak egiten.  Ur azaletik gertu eta ziztu bizian pasatzen da. Gora eta behera. Instant labur batez faro bat duen uharte bat ikusten dugu itsaso erdian. Motoreak berriro eztula egin eta ke grisa botatzen du. Ahate saldo bat gurutatzen da hegazkinaren aurretik. Mandoetako markatzaile eta erlojuen orratzak dantzan hasten dira.

SEKUENTZIA 7

ARTXIBOA-ANIMAZIOA

1910. Martxoa-apirila. Hegazkin hegaldi erakustaldia Donostian. Egun haietan bildutako aragazki eta artxiboekin, errekreazioekin eta animazioa nahasturik, azaldu egun ahietan gertatutakoa: nola kontratatu zuen udaletxeak Le Blon, nola iritsi zen hirira, nola eraiki zen Ondarretako ondartzan aerodromo bat, frogazko hegaldiak, onik atera zen lehen istripua, jendetza, azken hegaldia, istripua, hegazkina uretan hondoratzen, erreskate saiaketa antzua, emaztea guztiaren lekuko, ...

Off AHOTSA:

1910. urteko martxoan,  Donostiako udalak,  Hubert kontratatu zuen Kontxako badian hegaldi erakustaldia egin zezan. Ondarretako hondartzan aerodromo bat eraiki zen eta bertan hasi zen bere monoplanoa muntatzen.

Martxoaren 27 eta 28an Le Blon-ek, frogazko hegaldiak hasi zituen.  Ondorengo egunotan, hegaldi erakustaldiak egin zituen hondartzara hurbildu ziren milaka pertsonen miresmena eta txaloak jasoaz.

Apirilaren 3an amaitutzat eman ziren erakustaldiak. Udaleko zinegotziak bazkaltzera joan ziren eta erreskate taldeak erretiratu. Le Blon, egunotan bildutako jendeari eskerrak emateko, arratsaldeko hiru terdietan monoplanora igo eta berriro aireratu zen.  Minutu eta erdi beranduago, itsasotik 30 metroko altueran zegoela, monoplanoaren kontrola galdu eta bortizki itsasoaren kontra jo zuen. Hubert monoplanoarekin batera hondoratu zen.

Ni, hondartzatik, nire senarraren, Hubert Le Blonen azken hegaldiaren testigu izan nintzen.

ANIMAZIOA

Motoreetako batek eztanda egin eta hegazkinak altura galdu eta buelta eman ostean itsasoaren kontra jotzen du.  Ostean, pelikulako lehen irudietara itzuliko gara. Itsasoa, Ur azala. Irudia betazal klisken artean ikusten ditugu.  Arnas hasperen motelak. Ur azaletik haratago,  hondartza, harkaitzak, belardi gainean jauregi bat.

AMAIERA

HUBERT LE BLON

1874. urteko Martxoak 21an Frantziako Billancourt herrian sortu zen.

Beste edozein haurraren moduko haur bat zen. Beste edozein aita eta amaren modukoak ziren aita eta amaren seme. Hubert izena jarriko zioten.

Beste edozein haur baten modukoa zen. Huberti, bereziki, auto jostailuak eta burruntzien atzetik lasterka ibiltzea gustatzen zitzaion.

Beste edozein haurrari gertatzen zaion moduan, Hubert ere, hazi eta gazte kurioso, basati, ergel eta ameslari bihurtu zen. Gazteak izaten diren moduan. Gazteek izan behar duten moduan.

Garai hartan ezagutu genuen elkar.

Ezkondu bezain pronto auto bat erosi genuen.

Motorea zuen edozein ibilgailu gustatzen zitzaion. Nazioarteko auto lasterketetan parte hartzen hasi ginen.  Hubert gidari eta ni kopilotu eta mekanikari lanetan.

Motoredun ibilgailu berri hauen aitzindariekin batera, zinematografia aitzindariak azaldu ziren.  Zinemagintza garai berean sortutakoa zen eta lasterketa edo erakustaldi bat non,  zinema kamara eta zinemagileak han.

Hubert, hegan egiten zuten motoreekin liluratu zen. Pilotu ikastaroa egin, Bleriot hegazkin bat eskuratu eta hura bere gustora moldatzen hasi zen.

Burruntzi itxura zuen monoplano bat diseinatu eta aurrerantzean, Hubert eta biok, hiri batetik bestera bidaiatzen hasi ginen hegaldi erakustaldiak eginez.

1910. urteko martxoan,  Donostiako udalak,  Hubert kontratatu zuen Kontxako badian hegaldi erakustaldia egin zezan.

Ondarretako hondartzan aerodromo bat eraiki zen eta Hubert bertan hasi zen bere monoplanoa muntatzen.

Martxoaren 27 eta 28an Hubertek frogazko hegaldiak hasi zituen.

Ondorengo egunotan, hegaldi erakustaldiak egin zituen hondartzara hurbildu ziren milaka pertsonen miresmena eta txaloak jasoaz.

Apirilaren 3an amaitutzat eman ziren erakustaldiak. Udaleko zinegotziak bazkaltzera joan ziren eta erreskate taldeak erretiratu. Hubert, egunotan bildutako jendeari eskerrak emateko asmoz, arratsaldeko hiru terdietan monoplanora igo eta berriro aireratu zen.

Ni, Hubert Le Blon nire senarraren azken hegaldiaren testigu izan nintzen.

Hubert Le Blon

Koldo Almandoz