booktegi.eus

ATEA ITXI AURRETIK

Jon Ander Urkiaga Egidazu

“Nire poesia oso merkea da herriaren ahotik hartu nuen

debalde eta debalde ematen diot herriaren belarriari”

Gabriel Aresti

Lau nahi zaitut lau. Olerki lerro bakarraren antzera lau.

Nahi zaitut lau.

Urte luzetan jardun zitzaion deika,

etxeko telefono beretik, egun eta ordu berdinetan.

bestaldeko telefonoak deia ematen zuen arren,

ez zuen inoiz hartu.

Damutu zenean bere anaiordea behar lukeenak erantzun zion:

–Hiru hilabete dira zendu zena.

Hala zen,

han zegoen,

hemeroteketan hautsa hartzen,

izen-abizen arrotzegiez inguraturik.

Zoriontsua izan zen,

gurutzeen ondoko azken argazkian ere.

Laket dut euriaren hotsa

udako asfalto beroaren kontra talka egitean.

Laket norabide gabeko autoek

putzu inprobisatuetan sortzen duten melodia.

Zoragarria da haurren negar-zotin arranguratsua

beraien txikitasunaren indar guztiz dihardutenean,

zoragarria den bezala urteko egun galduren batean

nagitasunaren nagitasunez aharrausi egitea.

Baina, zoritxarrez gaur ez da uda,

oskarbi dago zerua, eta autoak erregairik gabe geratu dira.

Haurrak fresa zaporeko gozokiak miazkatzen dabiltza,

eta nik,

desira eskuragaitzen kontura izkiriatzen segi nahi dut.

Jo dezagun autobus geltokian zaudela,

eta guardasolak ez zaituela euri tantengandik babesten.

Jo dezagun gabardina handi baten barruan

galdurik zaudela,

eta autobusak etorri bezala doazela,

baina, zurea ez dela inoiz heltzen.

Jo dezagun alferrik dela erlojuaren orratzei

behin eta berriz begiratzea,

segundoek ihes egin behar baldin badute

ihes egingo dutelako.

Eta zu ez zara inor horri aurre egiteko.

Eta antzuak dira mugikorra poltsikotik

ateratako aldi guztiak,

alferrik geltoki ondoko kafetegian

harturiko kafeak...

Orduan, egunkaria hartu duzu, eta

eskelen orrialdea zabaltzerakoan iruditu

zaizu zeurea dela bertako aurpegi zurbilen arteko bat.

Lasterka irten zara kafetegitik, eta

demagun une horretan itxaroten zenbiltzan autobusak

ateak zabalik dituela, zure zain;

eta demagun ez dela euririk; areago,

eguzkiak gozoki egiten du dir-dir,

eta erlojuko segundoen orratza ez doa aurrera,

ez duzulako denboraren beharrik.

Demagun munduko denbora eta

autobus geltoki guztiak zureak direla.

Kaixo, aspaldiko.

Bai, badakit berandu dela,

baina, beranduegi izango ez delako esperantzan idazten dizut.

Egia esan, lehenago ere sarri idatzi izan dizut,

baina...

Badakizu, lotsak eraginda edo...

Ez litzateke xamurra izango berriz ere zure ahotsa entzutea,

gero zure begi oskarbiekin akordatuko nintzatekeelako

ondoren, begi horiekin aspaldian lurperatutako

makina bat paradisu ikusiko nituelakoan.

Eta ez dut nahi.

Ez da erraza, urte pare bat izango dira,

nahiz eta, hogei negu igaro izan diren iruditu.

Eta bakardadeak beldur dio neguari,

elurrari, hotzari, euriari...

Bakardadeak ikara dio baita bakarrik egoteari;

nik oroimenari diodan moduan,

nor ginen ezin oroitzeari.

Batzuetan iruditzen zait harri hotz horrek

ez duela izen-abizenik, ez iraungitze datarik, ez lorerik...

Eta orduan, ea inoiz ezagutu izan zintudan

galdetzen diot nire buruari.

Zimeldurik daude loreak,

udazkeneko haize erre honek ez die mesederik egiten.

Baina, garai haietan, haizearen erruz begietara zerbait sartzen zitzaizunean

laguntzeko eskatzen zenidan...

Zuregana gerturatu,

fereka disimulatuen lurraldean barneratu

eta haize xirimola bat bailitzan

zure arnasa sentitzen nuen

nire aurpegiaren kontra talka egiten.

Eta udazkena da gaur;

eta mendebaldeko haizea dabil;

eta etxerako bidean, Kalaia kaletik gora

gure azken aberria bisitatuko dut.

Gaur ez dizkizut loreak ekarri,

baina, hitz hauek zuretzat dira.

Ziurrenik, zure alabak hartu

eta mila zatitan birrindu arte.

Ez zenion sekula nire berri eman,

ez daki gure istorioaren berri,

ez daki gure historiaren berri,

ez daki munduari aurre bakarrik egin nahi zeniola.

Eta ez du jakin nahi.

Begiak itxiko ditu,

irakurri duena amorrazioak eragindako haluzinazio bat dela pentsatu nahian.

Eta instant horretan, txikitutako paper zatiak

hegaz hasiko dira,

noraezean galdurik.

Zerumugako bidean doazela

lehendabiziko itsaslabarretik behera erori

eta bizi berri baten bila

betirako itsaso zabalean ito arte.

Inoiz ez zion egiarik esan.

Ez eta agurraren orduan.

Masail banatan musu bana

eta “laster arte” sotil bat.

Behin ere ez zuen eskutik heldu,

edo adatsa laztandu.

Ahots goxo eta hizkera leun haiekin

konformatu zen.

Ezin izan zion inoiz ilargirik hitz eman,

ozeanoetan galduriko uharte bakartirik eskaini,

edo Balendin deunaren egunean

bonboi kutxarik kurtsiena erregalatu.

Baina aski zuen elkarrekin egondako uneekin

lapurtutako irri bakoitza garaipen bat baitzen berarentzat.

Lausengu merkea baino

hobe birao garestia.

Leialago zaio

zintzotasunari.

Iluntasunak ez dik beldurrik ematen,

bakardadeak ere ez.

Ez haiz gauero goiko solairutik datozen hotsen izu,

ez eta telebistan ikusitako azken filmaren beldur.

Gerrek ez ditek ikararik eragiten higan,

ez begirada galduek, ez irribarre pozonduek,

ez anabasak, ez ahultasunak,

ez eta aterik gabeko kaiolek...

Larderia zer den ez jakiteak soilik izutzen hau.

Faltan sentituz gero

oroituko naz zutaz,

faltan sentituz gero baino ez.

Osterantzean, danak jarraituko dau betiko lez.

Barre egingo dogu

nerabezaroko urteez,

barre egingo dogu

Besteak beste, hainbeste urduritzen gintuezen garauez.

Madarikatua alkar ezagututako lekua,

zorigaiztokoa garagar zuku epel hura

eta hamargarrenaren ostean

etorritako sasi-promesa guztiak.

Faltan sentituz gero

oroituko naz...

Faltan botaz gero baino ez.

Ordura arte ez egizu dohainiko deirik espero.

Bitartean, burla egingo deutsegu

nerabezaroan menpean hartuko gintuezela

uste zeikien sasikume danei,

keriaz begiratuko deutsegu.

Gaur ez dago aitormenik bafleetan

aspaldi dantzatu genduan azken guda dantza,

halan be, piratak izango gara

kupeleko atzeneko olatu apartsuetan.

Eta itsaslapurrak izatea galarazoten badeuskue

amets-lapurrak izateagaz konformatuko gara

iratzargailuek erreboltari ekin orduko.

Auto ilaretan

marrei segika

hutsuneei zirika

asfalto beltzetan.

Inoiz lotu ez ziren

amoranteak ziren.

Errotuladore

bati gora-behera

batetik bestera

gorri, berde, more.

Gurarik gertuen

margotu zintuen.

Lainotik lainora

salto ta irrintzi

infernuan bizi

ginen hain gustora.

Bekatuz bekatu

zer ba engainatu?

Teilatuetan oinak

zoruan burua

agurtuz negua

eginik eginak.

Otsail hareetako

hogeita hamarrerako.

Putzu lohi bateko

zapaburu artean

kilimak oinpean

ume izateko.

Agurturik trenak

eta amets denak.

Esadazu astiro

baina esadazu

irri bat hartzazu

ta eguzkira igo.

Zenbat, non, noiz arte

garenaren parte?

Erantzungailuan

mila eta bat mezu

ilargiari kexu

ozen pulpituan.

Azkeneko intxaurrak

eta azken agurrak.

Lehorreratzen gara

eguzkia oheratzen denetan;

baleak igeri dabiltza zure begietan eta

itsasoak zeruari emekiro xuxurlatzen dion koordenadetan

zipriztinak isurtzen dituzte.

Eta maitasunari buruz hitz egin didazu, baina,

txinboak soilik erreparatu nahi ditut dantzan.

Hondar garauak laztantzen dituzu
biolin kordak ukitzen diren otzantasunarekin.

-Begira-, esango didazu, kaio saldoa atzamar erakuslearekin seinalatuz.

Nik olatuak zenbatzen jarraitu gura nuke.

Nartzisistak gara gure baitan,

eta libre diren orrialde birjinak zikinduaz

atxilotzen ditugu berbak

gure askatasunaren truke.

Fotokopiatu gura zintuzket

berdin zintezkeen heinean

desberdin izan zaitzadan

aldioro.

Batzuetan badirudi

zerua eta infernua

pausu bakar batera daudela,

eta jendeak itxaron zerrenda amaigabeetan

izena emanda du

batetik bestera igarotzeko.

Abuztuko ekaitzak uharteak dira,

bizitzea egokitzen zaizkigun

hirietan galduriko uharteak.

Hala ere, badirudi

maiatzeko egun goxo batean

bota duzula aingura,

baleak hondartzara lez,

azken hodeiek

eguzki borobil berora

jotzen duten

maiatzeko arratsaldeetan.

Agidanez, zure ile kiribilduetatik

txori jaioberriek

burua lotsaz ateratzen dute mundu berrira;

eta asteak

ostiralez soilik osatzen dira

bizitzari

diskriminazio positiboa aplikatuz.

Zure ahotik sekula ez da

iraultza, berdintasuna, elkartasuna eta maitasuna

bezalako hitzik atera

eta, ukabil bakarra altxatu ordez,

beso biak goratzen dituzu

zabal-zabalik

gerturatzen zaizun oro estutzeko.

Antza denez, kalefakzioek

Antartidako izotz zatiak

urtzen dituzte,

eta tanta berri bakoitza

zure azaletik behera doa.

Intentzioz beteriko mendeen ondoren

gaur gabaz,

izar iheskor bat lapurtuko diot infinituari,

jatorrian zainzuriak gordetzeko poto bat zena

altxor-kutxa bilakatuko dut.

Isiltasunak ez du galbiderik

hitz egiten hasi ezean.

Lurrikarak.

Izuaren zantzuak besterik

ez omen gaitu gogoko lantzean.

Gure baitan ostontzen garenetan

maite dugu libertatea.

Maindireak.

Ohantze egin gabeetan,

argitan naufrago izatea.

Poesia klandestinoetako

lerro-arte enkriptatuak.

Suak.

Ahaztu promesak biharko

eta ez ditzagun garbitu eskuak.

Noski, batean ez bada, bestean;

gutxi batzuetan ukatu.

Igogailuak.

Bizirik gauden bitartean

zoriontasuna litroka zenbatu.

Isiltasunak ez duelako galbiderik

hitz egiten hasi ezean.

Irri egingo du,

irri egingo du barruak askatzeko gai denean.

Irri egingo du negar egin ondoren.

Eta jabetuko da mina eta poza

poema berean joan litezkeela.

Bere poemaz jabetuko da.

Eta ondorenean arribatuko dira

dantzak eta kantu zaharrak,

eta elkarrekin irri egingo dugu

irri egin duelako.

Bizitzak

sarri erakusten du zer den bizia:

Correosetik ailegatutako

azken notizia,

autobusean

hutsik doazen eserlekuen zenbaketa.

Tarteka,

amets egiteko egunsenti galduak.

Lizunak,

zarataka hasi nahi luketen

mutuaren hitzak.

Poste elektrikoetan pausatutako azken txoria

siku geratu zen.

Umetako kanika koloretsuak

ez ditu oroitzen itsuak,

baina, ez zaio arrazoirik falta.

Solte duzun azken botoia

arriskutsua da irudimenarentzako;

gaixotu egiten zen

zure gutunak usaintzen zituenean.

Geroztik, usaintzen ez dituen arren

gaixotzen jarraitzen du,

ez zizun jaramonik egin,

ez du zure azken botoi soltea lotu.

Aurrera joateko eta beldurrak ez zaitzala atzeratu esango dizute,

entzun diotsuena.

Baina, ez izan atzera egiteko beldur,

atzera egitea ere ausardiaren sintoma bat baino ez baita.

Dena digitalizatu den komunikazioaren aroan

sentimenduak kable bidez doaz,

ferekak, antza, pantaila baten aurrean egonez sentitzen dira,

eta maitasun kopurua GBetan neurtzen da.

Eta beharbada,

horregatik kostatzen zaigu horrenbeste

barkatu hitza ahoskatzea.

Edo begietara zuzen-zuzen begiratzea

inork biluzteko beldurrik gabe.

Martxoak 20,

iritsi da udaberria zure katilura;

jendea, ahalke,

tabernetako terrazetan batzen hasi da

tantaka.

Luzea da uda.

Sandaliak, gona motza

eta tiranteetako marradun nikia

jarri dituzu estreinakoz.

Ahaztu dituzu ama eta euria

Aitor eta hotza

Eskoziako hodeiak.

Ainhoak deitu dizu gaur,

kukua entzun omen du lehen aldiz.

Bizkorra dator txikia.

Eurocrazyak

ez du eraginik izan antza txoriengan.

Ura –minerala–

eta plater bete raba,

ordu-erdiko lasaitasuna

eta egunkari tximurtua,

ticketak ageri duenaren bikoitza

ordaindu dituzu.

Jaiki zara aulkitik.

Zerbitzariari keinu egin diozu ezkerreko begiaz

maleziaz pozondutako irribarrea eskaini bitartean.

Ez dezala gaizki ulertu.

Udaberria da eta pozik zaude

ez zaitzala ezerk izorratu.

Ez dago bide onik ala bide txarrik,

pauso zuzenak ala pauso okerrak baizik.

Badakit ez garela hondar ale bat besterik

unibertsoaren handitasunean ñimiño.

Badakit itsasoan urak handi direla

igeri egiten ez dakienarentzat.

Badakit haritzaren ezkurrak haritza sortuko duela

haritzak ezkurra ernal dezan.

Badakit harria ez dela herria

baina, bai harrizko herria herri errotua dela, eta ez herri harritua.

Badakit ere, gorrotoa dela lur idorraren zuku

etsaitasunaren tanta bakoitzean.

Badakit petaloen gaineko garoak ez diola egarririk kenduko asegaitzari

hala ere, freskatuko du egarri denaren eztarri lehorra.

Badakit ekaitzak itzartuko zaituela gau bustian

maindire leunak zimurtzeko astirik gabe.

Beste behin agurtu gura ditut

beste behin egurtu nahi ditut

azken aldiz bada ere,

beste behin.

Beste behin erosketa karroetan lasterkatu

beste behin eskuak altxatu

eta sekula irabazi bakoak

ospatu.

Beste behin aski dela esan

beste behin berriz hasteko eskatu

erostetxeetako iragarkien gisan

ona, polita, merkea dela sinestatu.

Beste behin esnatzen ikusi

ametsak kaian utzi

beste behin,

azken aldiz bada ere.

Azken notiziek ez dakarte berri onik.

Etzanda igarotzen ditu orduak meta-belarren gerizpean

doinu tristeak txistu eginez.

Ostiral gauetako azken zurrutadak mozkortzen du beti,

ez lehenagokoek,

eta SOS ohar poetikoak idazten ditu

tabernako paper zapietan,

sekula ezagutuko ez duen jendeak

irakur ditzan.

Ez du salbamendu talderik espero.

Kale ilunetatik etxerako bidea hartzen duenean

patrikan dantzan dabiltzan giltzek sortutako algara

baino ez du entzuten

eta soilik sarrailaren aurrera iritsitakoan isiltzen direla

ohartzen da.

Berak ere dantza egin nahiko luke:

tangoa Argentinan,

edo twista New Orleansen.

Baina, irratiak ez du horrelakorik iragartzen.

Zaharrak berri notizia zahar berritsuetan.

Arima hozkailuan gorde du lotara orduko,

larruazala erantsi, eta

hezurretan oheratu da abuztuko beste gau bero batez.

Bihar zertaz lotsatu ez izateaz egingo du amets oheratzerakoan,

atzo eta herenegun bezala.

Abesti bat besterik ez

gitarra zahar batekin.

Lau akorde,

lau sentimendu.

Osasunaren truke

ihesi doa denbora.

Denboraren ordainetan

bizia.

Eta ezin eskuetan hartu

arnasari eutsi bitartean.

Abesti bat besterik ez

gitarra zahar batekin

berba egiteaz asperturik.

Ozenegi xuxurlatuz

erromantizismoa galdu ez eta

ondo entzun dadin.

Saiatu, saiatu berriro

begiak zarratu eta

hegaz egiten

xaboi-punpen antzera.

Edonon gaitezkeelako,

baita gutarrik erbesteenean

gitarra zahar batekin

jotako abesti bat,

besterik ez.

Ilargiak ez dio hitzik azken epaiketari buruz

denak gurutziltzatu beharko lirateke bere aburuz

ez dute esan zer gerta litekeen bihotz guztiak elkartuz

baina, irabazi genezake kantuz.

Ez zaitez izan uniformeen beldur, maitea;

zure irribarreak zabaldu baitezake haitzuloko atea

eta indarrak batu, libratu dezagun gure izatea.

Isilik! Entzun: barreka ari da ilargi betea.

Altxa ditzagun ukabilak gora, eta gorago burua

bihar ere oinpean izan dezagun mundua

gurea eta guretzat, gugandik gurera, jarririk hitzordua

jainkoentzat gera dadin, infernua zein zerua.

Goizero arnas dezagun bart sobra geratutako kresala

eta bihotzak zimeltzen hastean azkar itxi betazala.

Ez dezagun inoiz ahaztu bizitzan ezer ez dela printzipala

eta besarkadak erein ditzagun babarrunak balira bezala.

Ispilu bat apurtzen denean

mila irudi gutxiago daude munduan:

unibertsoko punturen batean

haur bat negarrez hasten da.

Bart gauez, baratzeko lore guztiak zimeldu dira,

bart gauez,

ilargiak musu eman dienean;

lotsaturik.

Haurrak negarrari eutsi dio

loreak burumakur ikustean.

Bera baino dohakabeagorik ba omen munduan.

Ispilu zati puskatuak batu egin dira;

munduak beste mila irudi ditu.

Besteak beste,

lehen irudia musu ematen ari den ilargiarena da,

hirurehun eta laugarren irudia

hosto zabal-zabalez osatutako lorategiarena.

Begiek ez dute hitz egiteko gogorik

belarriek aharrausi asperraldian

beragatik balitz

off

Gotorleku diren eskuetara

daramatza sabeleko mapak

behatz errariak

pasahitz sekretua behin eta berriz errepikatuz

ahaztu ez dadin

Mingainak ulertuko balu

haginka egitearen plazeraz

ezpain herdoilduen barruan

nahikoa luke asea gosetzeko

Hezetasuna tantaka erortzen da sabaitik.

Egunkari horiztatu eta letra txikidun liburuz jantzirik dago mahaia.

Kea, arrantzaleen amesgaiztoa eragiten duen behe-lainoa iduri.

Garagardo hondarrez beteriko botila ondratuek inbaditutako egongelan

dihardute azkenaurreko golpea izango den azken konspirazioari azken ukituak ematen.

Dena dago prest:

Macintosha (Olivettirik ez, aurrerapenaren izenean).

(urezko) Pistolak.

(autoekoiztutako) Sentimenduak.

(semaforoan erositako) Mukizapiak.

Harreman zapuztuak (ezinezkoa da osterantzean).

Gitarra bat (trikitixarik ez).

(sorlekutik ihesi doan) Aberria.

Elkarren arteko lotura aurkitzea baino ez da falta.

Ez zaitut gauerdian iratzarriko,

egizu lo,

baina,

goizetan amets egitea ez da zilegi:

barrikadak behar dira egun argiz,

sua, kristal hautsiak.

Ez dizut esnatu behar zarenik esango,

eder zaude.

Hala ere,

banpiroekin dantzan egiteko tenorean

irteten dira trenik klandestinoenak

galdutako borroken aberrira.

Baina, egizu lo,

eder zaude.

Oroitzen zaitudanean

oroitzen ditut pagoak, orbela eta tximiniak

oroitzen ditut zelai berde zabalak

eta umeldutako begi-niniak.

Oroitzen ditudanean atzoko gabeziak

amaigabeko solasaldien truk

oroitzen naiz gizaki ororen bakardadeaz;

oroitzen ditudanean oroitzen zaitut.

Eta hitz zerrenda amaigabea osa genezake

oroimina, oroitarria, oroigarria...

Alabaina, beldur diot,

beldur bihar ezin oroitzeari.

Oroitu nahi ez izateari.

Inork ez zigun ohartarazi

horren zaila zela desberdina izatea.

nahiz eta maitatzea galarazi,

tori besarkada bat.

Hodeiez jantz gintezen agindu arren,

sasirik ez da lore artean,

eta bagara nor, izen eta abizen,

isilik egoteko.

Horizontearen zain pausatzeko ordenatu ziguten,

horregatik ekin genion ortzi-mugarako bidaiari;

eta gure pauso bakoitza ez badute entzuten,

ez da horizontea iritsi delako,

aspaldi heldu ginelako baizik.

Ez ezazu ahotsik goratu bihotza,

hitz egite hutsa aski da.

Ederra delako bake hitzaren hotsa

ahoskatu gabe eraikitzen denean.

Azken aldia balitz bezala

arnas hartu barruraino,

gero, irribarre egiteko:

sakon.

Diru-zorro hustua

zure azken oroitzapena izan ez zedin

“lagun” deitu nahi zintudan;

ispilu hautsien aurrean,

hozkailuak giltzapetuz

euritakontzi bat izan nahi dut

jai ondoko egunetan.

Tapaukiek begiradak bahitu dituzte,

epeldu ukimena

meatze herdoilduetan

ez baitago guretzako lekurik.

Esan nahiko zenuke

kometa koloretsu baten pare

infinitura egin nahiko zenukeela salto,

iraganera,

zure zimurrak

denboraren nozio ez balira legez.

Eguzki-loreak omen dira errudunak,

epaiketa eskubiderik gabe,

haien loaldi bakoitza

eternitatea delako guretzat.

Argazkien gibelean egiten zenuen literatura ere

gorrotatzera heldu zara denborarekin,

ez dago poesia merkerik,

ez maitasun galdurik,

ez aberri zapaldurik.

Kaietako garabien antzera

herdoildu zara oharkabean.

Hamar urte izango dira, beharbada,

azkenekoz No time for love abestu genuenetik.

Gaueko azken argiak ere itzaliz doaz

kale estuetatik igarotzen zarenetan.

Basaranak noiznahi bildu daitezkeen errepublikakoa zara.

Bakero zaharrak,

koadrodun alkandora gorria

egun elurtuen azken agurra,

kafe beroaren lurrina,

azken momentuan idatziriko oharrak.

Laster itzuliko naiz.

Ispiluari begira gaudelarik

ez gaitezen nekatu.

Kotoizko ametsak opari,

eta oparien zirrikitu bakoitza,

oroitzen?

Oroitzen ur-jauzi erraldoien zipriztin maitekorrekin

paperez eraikitako ilusioak?

Itxaron iezadazu esna.

Ez ezazu bilatu nire begiradarik A-8ko konpontze lanetan

eta, ez ezazu estoldetatik behera eskurik luzatu laguntasuna eskainiz.

Haurren begiak eduki nahiko nituzke mundua koloretsu ikusteko.

Edo koloretsuago.

Bazen hiri gorri bat,

Baina, zergatik konformatu bakarrarekin?

Itsutu egiten zaitu itxurakeriak,

eta gero, galipot bota berrian zure lorratzak utzi nahi dituzu;

noizbait norbait izan ginenaren testigantza.

Zure izen-abizenak alfabetoak gordetzen ditu erabateko disimuluz,

laztanek kanposantuan amaitu dute,

begirada galduek infernuan.

Pozoia dario gure arimari, errukior so egiteko animu barik.

Zainak hustu ditzagun,

ezkerraldeko garabiei elkartasuna adierazi,

gure aberri bakarra mehatze idorrak direla defendatu eta

ez dugula azken orduko albistegirik behar argitu diezaiegun.

Behinola ostu zizutena errekuperatu baino ez dugu nahi.

Dena ez da nahi genuen eran irten,

eta orain zertarako atzera begiratu?

Elur bolak jaurti genituen kafesnera

eta irribarrerik ez genuen berotu.

“Etorkizuna” deitzen diote gaur egun.

Hala ere, ordutik hona, arnasa sakon hartu

eta desagertzeko gogoak etorri zaizkit sarritan.

Eta albistegiek baino egia gehiago diote esku laztuek,

sinesteari muzin egin bagenion ere.

Kanpandorreetako ezkilak supituki gogortu ziren

ez baitzuten berri negargarri gehiagorik komunikatu nahi,

aldapak gogorrago direlako galgarik gabeko beherakadan.

Eta zergatirik izan ez arren ere,

arrazoiak asma ditzagun topa-egiteak justifikatzeko.

Goibel dago zerua

imisituz erre gurako luke lurra.

Halaber, bidea luzea eta nekeza da

helmuga zein den ez dakitenentzat,

eta kantari esnatu arren

izarrak itzali egiten dira;

banan-banan.

Etorkizuna bihar hasten bada ere,

indarge emandako pausu bakoitza

irensten du horizonteak.

Kriseiluek argi hondar bat mantentzen dute,

eskuak dira dardara egiten dutenak.

Eta zure ate aurrean babesten dira

ezkutaketara olgetan dabiltzan haurrak

goizeko lehen euri tantekin esnatu arte.

“Taupa, taupa, taupa” dio bihotzak, inozentziari deika,

iraganean bota zuelako berunezko aingura.

Legegizonetatik iheska dabiltzan bandiduek ere

ezin izan dute lapurtu esperantza,

inoizko begi distiratsuenei beha lurreratu baitziren

kartoizko dorreetan aterpe eskatu asmoz.

Lainopeko bihotz salatari

baso biluzien gauerdiko taupada,

nor zara morrontzaren lurrotan?

Territorio hezeen arrats gorri,

arima urkabeen lautada harritsuen jaurerri.

Errukitu bitez azken egunsentia orduko

dena gezurtatu zenutenen faboretan.

Nor zara zetazko zapi zuriz jantzirik?

Odol tantarik ezagutu gabeko errekazkoak,

errota zaharren gidaritzapean

garaitutako ihesaldien beldur al zara?

Lur landuaren antzutasunak itsutzen al zaitu?

Garesti gorde genituen arima galduak

bizi izukaitzen balioaz ohartzeke geundelarik.

Hirian aurkitutako lehen estoldatik behera botaz

asasinatu du bere burua telefono mugikorrak

haizearekin hartu-emanak apurtu izanaz penaturik.

Eta ADSLko militanteek komunikatu bat atera dute

protoien bizi baldintza azeleratua salatzeko.

Neoizko argiak zintzilik daude taberna gainean

une erromantikoetan, abangoardia ziren garaiko oroitzapen bat baino ez delako Lemoiz,

eta Nuklearrik? galdetuko baligute gaur, beharbada onartu ere onartuko genukeelako

(neoizko argien truke).

Ez dago modan liburu zaharren usaina,

Ez daude modan autoetako disko raiatuak.

Begira, sartu da maiatza,

zabaldu du bere betazal urdina portuan,

barka iezaiozue, ez daki zertan ari den.

Beharbada, inork ez dio esan Euskalduna jauregi elegante bat besterik ez dela orain.

Dimisioa ematea luke hoberena.

Gure burua ere autofikzionatuko genuke une bateko protagonismoaren mesedetan.

Ez dizuet erru osoa zuei leporatu nahi, baina, zerbait txarto egin zenuten.

Euliekin batera desagertuko zara

eta tren estazioa egunero gurutzatzean

dibisen gorabeherei erreparatuko diet,

etsairik ankerrenak baino min gehiago egingo didatelako Casio erlojuek,

eta hots ozenagoa aterako du ogi xigortuari egindako horzkada bakoitzak.

Bien bitartean, buruko gaitz berri bati izen ponpoxo bat aurkitu nahian

langabezian amaituko dute Woody Allenen psikoanalistek.

Itxaropena eduki nahi dut, patrika zulodunetan bada ere; euliekin batera agertuko zarela esan.

‘Aita, politikan sinesten duzu?’ ‘Bai, existitzen da’

Joseba Sarrionandia

Nekez daki askatasun eza zer den

askatasuna zer den ez dakienak.

98 txori kaiolaratu zituzten,

98 hitz edo mingain.

Eta zuek hala ere, zuhaitzen adarretara begira zabiltzate

loreak noiz irtengo zain.

Esan zenidan zaila zela,

ezinezkotzat jotzen zenuela hegoaldeko haizeak

iparraldekoaren mintzoa ulertzerik.

Baina orain, denok gaude kubo horren barruan sarturik,

borobiltasun arrotzetik kanpo

inoiz baino hirukiago izan nahian.

98 haiek 97 bihurtu ziren

eta egunero jausten zitzaion hosto bat

arbola heldu hari,

harik eta, hosto gabe geratu zen arte.

Eta ordurako ez ginen ez hiruki, ez borobil ez eta lauki,

ez genuen besterik nahi heptagono bat izan baino,

bere erpin zorrotz eta alde zabalekin.

Baina bai, azpia orbelez bete zedin

biluztu zitzaigun zuhaitza.

Ez, ez, ez... soineko berri baten esperoan lizundu zitzaigun.

Edo... tira! Egia esan, haurdun zegoen arbola hura,

bai, hori da! Haurdun zegoela adierazi zidan ipar-haizeak.

Eta 98 hosto bananduek, zuhaitz jaio berri bat ernal zuten,

besterik ezean, eta ezerezaren artean,

gu erditu gintuzten.

Bertolt Brechti ahaztutakoa,

Badaude egun bakar batez lan egin eta onak diren

emakumeak, beste batzuek urte betez dihardute

lanean eta hobeak dira, badaude urte luzeetan zehar

lan egin eta oso onak direnak, baina, bizitza osoan

zehar behar egin duten emakumeak ere badaude, eta

horiek dira nahitaezkoak.

New Yorkeko auzorik aberatsenetakoan bizi ziren,

aitonak hildakoan oinordekotzan utzitako etxe zuri dotorean.

Baina dena amaitzen da

itxurakeriazko dotorezia horretan.

Aita beltza zen, ama, aldiz,

goitik behera eroritako burges familia baten ondorengoa.

Esperantzaz beteriko begi niniak zituen semeak, ostera,

Harry zuen izena.

Kostata heltzen ziren hile bukaerara,

gosez, ahul, beldurrez.

Harryk, egunero 25 km egiten zituen hiriko auzo apal batetako eskolara joateko,

ugaritasunez inguratuta egotetik, ezerezerako txangoa
egiten zuen egunez egun, ordu-erdiren buruan.

Egun hartan nagusitan izan nahi luketenari buruz galdegin zien andereñoak,

eta mundu perfektu bat lor zitekeen etorkizuneko aktore, polizia, bankari eta

futbol amerikarreko jokalari haiekin.

Baina, andereñoak Harryri nagusitzerakoan izan nahi zuenari buruz itaundu zionean,

zera erantzun zuen ziurtasun eta konbentzimendu osoz:

-Andereño, nik nagusitan komunista izan nahi dut; bai, komunista...

Izarrak erortzen ziren gau ilunetan,

gosea merke eta ugari saltzen zen egunetan,

bertan iraun zuten.

Altzairuzko txorien kantek

eta ikararen sirenek acappela abestean,

bertan iraun zuten.

Basoak bizibide izatetik

ihesbide izatera igaro zirenean,

bertan iraun zuten.

Atzerria aukera izatetik aberri izatera igaro zenean,

eta sorlekua sekula baino erbesteago,

bertan iraun zuten.

Justizia nahiak kolore desberdinei garaitzean,

eta gorrotoaren zertzeladek paisaiak margotzean,

bertan iraun zuten.

Bihar,

apika,

zalantzan jarriko dute

zure amonak, bere osabak, haren bizarginak, herriko postariak...

ea benetan iraun ote zuten, eta

existitu izana bera ere ukatuko diete,

neguko zuhaitz eskeletikoen gerizpean

historiaren momenturen batean loak hartu

eta oroimenik gabe geraturiko legeek.

Fakturak, fakturak, iragarkiak, fakturak...

Gaur ere ez duzu eskutitzik,

gaur ere bertan diraute 650 kilometroek.

Inoiz baino garestiagoak dira gaur autopistetako ordainsariak.

Eta hautsi nahiko zenituzke mugak eta distantziak.

Malko ugari isuri dituzu hamar urte hauetan

eta urterik urte, areagotzen doazkizu distantziak eragindako

aurpegietako ximurrak.

Udak hiriburu galduetan igarotzen dituzu,

hormigoi eta porlan artean,

urtean zehar erokrazia honen testigu diren kaleak

harrizko basamortu bilakatzen direnean;

gazteluko harresien bila

zu nomada galdu bat zaren bitartean.

Beste behin ere ahots urratua,

begirada galdua,

distantzia

eta

harrotasuna.

Eta kilometro amaigabeak egin ondoren

hurrengo goizean zure ohean esnatzen zarelarik

berriz ere malkoak, sufrimendua eta maitasuna.

Propagandak eta fakturak; eskutitzik ez.

Baina distantzien gainetik,

autopistetatik landa,

eta udako hiri-mortuetatik at: badakizu maite zaituela...

...zuk bera maite duzun neurri berean.

Udaberri hartan gorrotoa erein arren,

maitasuna bildu zuten ordainetan.

Mendekatuko al ditugu noizbait?

Ala ahanzturan eroriko gara?

Ala, besterik gabe, bakea ezagutu eta bere lagun egingo gara.

Aseko al dira inoiz?

Ala estatu kolpe bat gutxi delakoan, mundu kolpe bat joko dute?

Ala, besterik gabe, gosez jarraituko dute.

Itoko al dira azkeneko larreak?

Ala igeri egiten ikasi, eta uharte galduren bat aurkituko ote dute?

Ala, besterik gabe, sekula ez dira galtzeke dutenaz jabetuko.

Esango al dio noizbait aski dela?

Ala albistegietako izen galduen zakuan lokartuko da?

Ala, besterik gabe, gauero, oheratu orduko, koloreetako koadroak margotuko ditu bere aurpegian.

XXI. mendea ezkutuan aritzeko garaia al da?

Ala kolore anitzetako oihal zati baten atzean ostentzeko garaia ote?

Ala, besterik gabe, etxe barruan, gizartetik at maitatuko dute elkar.

Abuztua da Bilboko kaleetan,

baina, iturrietako urak ez du oporrik hartzen.

Egunkariko lehen orrialdeak

bere buruaz beste egin duen azken barraskiloaren berri eman du,

kanpai hotsek usoak ikaratzen jarraitzen dute

eta herritarrek maileguak eskatzen dituzte

gerizpeen prezio garestiak ordaintzeko.

Kale Nagusiaren erdian Bilintxen bertsoak kantatzen dituen eskaleak

ez du gaur ere diru askorik lortu,

Txirritaren bertsoekin saiatuko da agian bihar.

Hala ere, egun hauetan korteinglesa inoiz baino ingelesagoa da.

Semaforoa gorri dago, baina, haurrek

sokasaltoan jarraitzen dute,

eta arima aspaldi usteldutako jendea ikus daiteke

egindako bekatuak kutxazain automatikoei konfesatzen.

Oporretan, abuztuan itxita. dio kartel batek hiriaren sarreran,

baina, polizia-etxe gorrituek ez dute oporrik

eta erosketak egiten dizkiete agure elbarrituei.

Abuztuko gauak ohikoak baino ilunagoak dira,

batez ere farola hondatuen azpian,

eta inork ez ditu azken oihuak entzun.

Gari oker dago Bilbo zaharra dela esatean;

Bilbo kosmopolita delako, modernoa eta europarra.

Zergatik?

Bagarelako nor,

badugulako nola.

Leiho aurrean igarotzen zituen orduak

gardentasunetik harago

zeru zabalari begira

egutegiari sehaska doinuak abestuz

etengabeko ihesaldian.

Negarrari ekiten zion, berriz, igande gauetan,

irratia piztu

eta loak hartu orduko.

“Dena konpon liteke” zioen,

“baldin eta, munduari goxotasunez begiratzen badiogu”.

Inoiz ez zion inork jaramonik egin.

Udazken orbelak legez

erortzen dira hegazkinak.

Baina, ez da New York,

ez Kabul, ez Basora.

Eta paperez eginiko itsasontziek

ezkurrak jaurtitzen dituzte

erreka ertzera.

Mutu ziren begi haiek.

Biolentzia merkea zen bere begietan,

eta biluzik ikusten zuen bere burua

ispilu aurrean jartzen zen aldiro.

Morts pour la Patrie abesten du gaur egun,

batez ere, arratsaldeko laurak igaro

eta oraindik gosez dagoenean,

Morts pour la Patrie, koilaradun soldaduak.

Egunak luzatzeari ekin dio

hari fin baten antzera.

Orain,

telefono zenbakiak memorizatzeko

denbora gehiago dugu,

denbora gehiago automobilen matrikulak buruz ikasteko,

ahateei ogi papurrak emateko,

norbere buruari eskutitzak idazteko.

Hala ere,

tai gabe gabiltza zenbat hilberri igaro diren memorian iltzatzeko.

Telefonia konpainien mozkinak

puztu egiten dira haurren koloretako puxikak baliran,

baina, askoz ere inozentzia gutxiagorekin,

eta gu, koitaduok,

inozoegiak gara ezer komunikatzeko.

Inoiz galdetu al diozue zuen buruei Bilboko metroan zer dela eta entzuten den horren kastellano gutxi?

Debekatuta ote dute hizkuntza maioritarioek bidaia?

Metroaren ordez zentimetroa behar al dute hizkuntza arrotzek?

Garestiegia ordainsaria?

Lotsa?

Beldurra?

Inoiz galdetu al diozue zuen buruei Bilboko metroan zer dela eta entzuten den horren kastellano gutxi?

Nortasun agiri bakarra hau da hemen.

Hemen nortasun agiri bakarra hau da.

Hau da hemen nortasun agiri bakarra.

Nortasun agiri bakarra hemen hau da.

Hemen hau da nortasun agiri bakarra.

Ez daitezela tribuaren azken hitzak izan.

Munduaren akabera desio dugun egunetan

konturatzen gara zeinen tragikoak diren

liburu piloetatik erortzen diren hauts maluten bizitzak.

Hiri bakoitzak du bere Dublin propioa,

egun grisak eta garagardo ustelduaren usaina...

Sindikatuak ere burutu du bere azken asanblada

eta tabernak goizaldera arte zabalik egon daitezen borrokatuko da proletalgoa.

Euliak simaurrera legez

gerturatzen dira gizon-emakumeak erakusleihoetara

azken tendentziako plasmadun telebistak liluraturik,

Nerbioi ibaiaren izena ilegalegia dela salatzen diharduen

kazetariaren azken hitzak entzunez.

Iluntzean, eguzkia oraindik ere guztiz sartu ez denean,

bakardadeari adausi egiten ari diren bizkarrezur abandonatuz betetzen dira lokutorioak.

Egun horietako kaleak dira babesleku egokiena sekretuentzat,

eta etxeak familia eredugarriz betetzen dira astiro-astiro:

Teleberria ikusten dutelarik asaldatu egiten dira euren buruen protagonismo gabeziaz.

Gainera, oraindik ezin dut ulertu zer dela eta ez dioten literatura Nobel saria

Marxi eta Engelsi eman, post morten bada ere.

Horrelakoak dira egunak munduaren lagin honetan,

egia bakoitzak hotzikara bat sortzen duen ringean,

egunsentiari autobus geltokietan itxaroten zaion aldean.

Poetarik handienek

ukatu egingo dute tabernetako komunetako ateetan poesia egiten denik,

“Apologia da, apologia hutsa”, esango dute.

Purutasunean itotzen ote gabiltza?

Baina, nik ere modu berean igorri nahi nituzke gorrotoa zein maitasuna.

Hain geuretarrak gara munduaren alde honetan...

Batzuetan bereber izan nahi nuke, estralurtar besteetan,

nire izateaz nazkaturik,

edo nire izateari agidanean dagokionarekin akiturik.

Horrenbeste baimen behar dira garena izateko.

Olatu galduak baino ez dira goizeko lehen orduak,

baina, itsasargirik ezean,

bart gaueko kafe indargabetuarekin konformatzen dira,

hezurretatik loreak noiz irtengo zain.

Arrazoia ere usu eman diete etxeko zapatilei,

baina, berandu da,

bala batek gurutzegramako laukitxo guztiak bortxatu dituelako.

Eta argi gorriz jantzitako portuetan

marinel zaharrak begiztatu daitezke habanerak kantatzen,

maitasuna garestiegia delako urteen joanean.

Alferrik dira malkoak guardasolen aberrian,

eta erreumak jotako agureak

paretean pintadak egiten dabiltza karmin gorriarekin:

Agure bat, hortzorde bat.

Eta eguzkia esnatzearekin batera

sobera daude hitzak kale kantoietan,

ispiluko lurrin metatuan

ez baita mezu kodifikaturik agertzen.

ASKAtASunA prAKtiKAn jArri behArrA bA-dA demoKrAziAren truKe ordAindu behArreKo SAlneurriA,

ASKAtASunAren AlA demoKrAziAren AldeKo hAutuA egin beArKo genuKe??????????

Suak

askatzen gaitu.

Txingarrak

arnas dira.

Ez gara

belaunikatuko

hizkuntza arrotzez

mintzatzen direnen

aurrean.

Heresiaz

akusatu gaituzte.

Ez dugu

ukatu.

Hereje gara

gauerdiko bazkan.

Gu

erre asmoz

badabiltza ere,

suak

gu

askatzen gaitu

ilargi betearen

argitan.

Hereje gara

bortxazko hierarkien

aitzinean.

Hereje izan

nahi dugu

azken erresistentzian.

Hereje
gara

heresiaz, Zugarramurdietan,

Sugar Herrian.

Izarrek anpulu antza daukie

Sanjuan gabeko zeru aratzeko

azal ilunean irristatzen.

Aiene hotsak heltzen dira

baso zaurituetatik barrena

gabarik motzena be luzea da.

Gernikari lapurtutako kriseilua

isiotuko dogu bitartean

zuon begiek bidea argitu arte.

Barrura begiratzen zuen noizbehinka,

ispiluak erakusten ziona gustuko ez zuenean.

Burugogorkeriari bertute deitzen zionean

arnasten zuen sakonen.

Iseka egiten zion munduari

borobilegia zelako

eta deskantsu hartzera

inoiz ausartu ez zelako.

Eta maiatz honetan ere

ez dugu ispiluak erakusten duena gustuko

eta gure barnean begira darraigu

inork ez duelako so egingo gure partez.

Eta, zuei gustatu ala ez,

bizirik jarraitzen dugu.

Euskal Enpresa,

Anonimorik gabeko

Sozietate Limitatua.

Hitzak baino ez,

antzuak, mingarriak,

pozonduak, ederrak.

Makiek ezin izan zuten berez argaldu,

eta erregimenak garaitu zien.

Donald ahatearekin

kale izkinako McDonald’sean batu zirenetik

ez dute neurriko prakarik aurkitzen.

Hitzak baino ez

laburrak, luzeak,

akatsez beteak.

Disko-piratetan daude

azken manifestuak,

pirata disekatuek

garezurdun bandera gorria

noiz atera zain.

Denda txinatarretan

arimaren eta moralaren

kopiak saltzen dituzte euro batera

Txanogorritxok begiak

itxita dituen bitartean.

Hitzak baino ez,

aditzak, izenak

publikoak eta pribatuak.

Mahoizko prakak Levi’s markakoengatik

ordezkatu dituzte maoistek,

eta zapatistek kiroletako oinetako garestiak

dituzte gogokoen.

Hitzak,

hitzak baino ez.

Ez zizuten denboraren nozioa galdu ote zenuen galdetu

musika jartzen zizuten zure egoera mentala jipoitu zezan

ondoren, zigarreta paketeak bata bestearen ostean erreaz

barre egiten zizuten, erraiak lasai ez dituenaren algara dorpearekin.

Egun hodeitsuetan ekaitzaren beldur izaten zinen

leihotik sartutako argiek zure siluetaren gerizpea islatzen zutelako paretan;

orduan, Ezin dut gehiago eta lagundu bezalako hitzak dantzan jartzen zenituen

elkarrekin.

Izutu egiten zintuen laborategietako arratoi zurien antza hartzen zenbiltzala pentsatzeak,

gertu zeunden lotura guztiak karraskatzeko.

Baina, egutegiak geroz eta egun gutxiago zituen, eta zuk, geroz eta antsietate gehiago.

Memoria ezabatu nahi zizuten,

akordu naiz Milan markako borragoma batek ezabatu zizula lehen silaba:

moria.

Ordutik aurrera, negar egitea zer zen ahaztu zitzaizun,

lau hankatan ibiltzen ahantzi zenuen,

eta ez zinen soinurik primitiboenak ere ahoskatzeko gai.

Ez zaitut estutu nahi, laztana, baina, nor zara?

“Erre existentzia armatua

erresistente armatuena baldin bada”,

dio erresistentzia armatuen existentzia

arbuiatzen duen ahots erresuminez armatuak.

Bitartean barraskilo bat zapaldu du,

oskola defendatzen ari dela.

Armak, erresistentzia eta existentzia bera ere

galdu ditu barraskiloak.

Trapuak

bandera beltzak

neguko edalontzietan.

Mapa baten lau ertzak

euripetan.

Agenda

hutsen egunak

kitatu gabeko zorrak

ugertutako lumak

golpeak, borrak.

Ametsak

ameslariak

eta amestu bakoak

bakoitzaren erdiak

beti osoak.

Desio idorretako

bide kamutsetatik

arnasestuka oihukatu genuen.

Ardoa mikaztu orduko

bueltatu zintezten

kareharrizko dunen aldapak igoz.

Norbere ohea baita

norberaren oroimen

esperantza zenbakietan kontatzean.

Hala irakatsi ziguten eta hala sinetsi genuen.

Amestu genuen.

Lerro hauetan ez duzue irakurri nahi zenuketen ezer irakurriko;

eta, irakurri gura zenuten hura irakurri baduzue, ez duzue fitsik ulertu.

“... zeren bertsio ofizial faltsuen erresuma da historia...”

Hertzainak